ΑΓΙΑ ΤΡΙΑΔΑ ΧΟΛΑΡΓΟΥ

Πρόγραμμα σχολής γονέων 2012

2012-01-09T00:16:00.000+02:00

9	15/01/12	Η οικογένεια και οι δυσκολίες της	Ιερ/χος.π. Ιωάννης Εφημ. Ι. Ν. Αγ. Νεκταρίου
10	22/01/12	Η παιδαγωγική του Γέροντος Πορφυρίου	Γεώργιος Κρουσταλάκης Καθ. Πανεπιστημίου Αθηνών
11	29/01/12	Άνθη από τον κήπο Πατρός Παϊσίου	Αιδ/τος π. Πέτρος Κανναβός Εφημ. Ναού-Εκπαιδευτικός
12	05/02/12	ΤΡΙΩΔΙΟ. Οικογένεια	Πρωτ. Νικόλαος Ιωαννίδης Καθ. Παν/μίου Αθηνών
13	12/02/12	« Διαβάς εις Αττάλεια και Σμύρνη βοήθησον υμίν »	κ. Βασ. Δουλγέρογλου Ιατρός Γαστρεντερολόγος
14	19/02/12	Αγία Φιλοθέη και οικογένεια	Αιδ/τος π. Ιωάννης Πιλέρι Εφημ. Ιερού Ναού
15	04/03/12	Η συγγνώμη προϋπόθεση αληθινής ζωής.	Αιδ/τος π. Πέτρος Κανναβός Εφημ. Ναού-Εκπαιδευτικός
16	11/03/12	Γιόγκα-Άσκηση-Προσευχή	κ. Θαν. Παπαθανασίου Διδάκτωρ Θεολογίας-Νομικός
17	18/03/12	Η έλλειψη επικοινωνίας στην εποχή της επικοινωνίας	κ. Αντ. Τσαγκαρόπουλος Ιατρός-Νευρολόγος
18	25/03/12	Ευαγγελισμός Θεοτόκου	Παρέλαση
19	01/04/12	Ελεύθερο Θέμα	Αιδ/τος π. Πέτρ. Κανναβός Εφημ. Ναου- Εκπαιδευτικός

την 15/09/2011 η κληρικολαϊκή Συνέλευση της Ενορίας μας

2011-09-16T20:17:00.002+03:00

Στην Ενορία μας την 15/09/2011 την 19:00 μετά τον εσπερινό πραγματοποιήθηκε η κληρικολαϊκή συνέλευση της Ενορίας κατόπιν εισηγήσεως του προέδρου του εκκλησιαστικού συμβουλίου πρωτοπρεσβυτέρου π.Γεωργίου Αργυράτου.

Πρώτος έλαβε τον λόγο ο αιδεσιμότατος π.Ιωάννης Πιλέρης με θέμα:

«η κληρικολαϊκή συνέλευση κατά από εκκλησιολογικής και θεολογικής απόψεως»

Ο αιδεσιμότατος π.Πέτρος Κανναβός, υπεύθυνος για ζητήματα ης Νεότητος της Ενορίας μας ανέπτυξε το θέμα:

«περί της Νεότητας και δραστηριότητας των κατηχητικών σχολείων της Ενορίας»

Μίλησε, δε, και για την Σχολή Γονέων που λαμβάνει χώρα κάθε Κυριακή σε αίθουσα του Ιερού Ναού.

Επανερχόμενος ο π.Γεώργιος ομίλησε για διάφορα άλλα διοικητικά ζητήματα του Ναού και του Ενοριακού Φιλοπτώχου Ταμείου. Πληροφόρησε για τις υποχρεώσεις και τν τρόπο λειτουργίας του Ε.Φ.Τ.

Βαρθολομαίος: "αισθάνομαι σαν να με σταυρώνουν καθημερινά"

2009-12-19T07:32:00.001+02:00

«Στην Τουρκία αισθάνομαι σαν να με σταυρώνουν καθημερινά.» Με αυτή τη φράση ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος εξαπέλυσε δριμύτατο κατηγορώ κατά του τουρκικού κράτους για την εν γένει συμπεριφορά του απέναντι στο Οικουμενικό Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης αλλά και την ελληνική κοινότητα της Πόλης. Μιλώντας στην εκπομπή «60 minutes» του αμερικανικού τηλεοπτικού δικτύου CBS, ο Οικουμενικός Πατριάρχης για πρώτη φορά επιτίθεται ευθέως κατά του τουρκικού κράτους, καταγγέλλοντας την Άγκυρα ότι επιθυμεί την πλήρη εξαφάνιση τόσο της ελληνικής κοινότητας των 4.000 ανθρώπων όσο και του ιστορικού και ιερού ρόλου του Πατριαρχείου.

«Η τουρκική κυβέρνηση θα ήταν ευχαριστημένη εάν αφανίζονταν το Πατριαρχείο και εγκαταλείπαμε τη χώρα, όμως εμείς αυτό δεν θα το κάνουμε παρά τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουμε, δεν θα αποχωρήσουμε» είπε ορθά κοφτά ο Οικουμενικός Πατριάρχης. Είναι η πρώτη φορά, εδώ και αιώνες, που ο ιστορικός ηγέτης της Ορθοδοξίας εξαπολύει ευθεία επίθεση κατά της τουρκικής κυβέρνησης, αλλά και κατά του τρόπου με τον οποίο αντιμετώπιζε παλαιότερα η Πύλη, και αργότερα η κοσμική Κεμαλική Τουρκία, τον ρόλο και την ιερή πραγματικότητα του Φαναρίου. Όπως ανάφερε ο κ.κ. Βαρθολομαίος, παρότι η « Κωνσταντινούπολις είναι το ίδιο ιερή με την Ιερουσαλήμ» και παρότι πολλάκις έχει απευθυνθεί στις τουρκικές θεσμικές Αρχές -από τον πρωθυπουργό Ερντογάν έως και τους υπουργούς της ισλαμικής κυβέρνησης της Τουρκίας- ζητώντας χείρα βοηθείας, αυτοί του γύρισαν την πλάτη και τον άφησαν εντελώς αβοήθητο. Παρόλα αυτά, ο Πατριάρχης σημειώνει στην τηλεοπτική του συνέντευξη, που θα παρουσιασθεί από το αμερικανικό δίκτυο στις 20 Δεκεμβρίου, ότι παρά τα προβλήματα και τις δυσκολίες τόσο το Πατριαρχείο όσο και ο ελληνισμός της Κωνσταντινούπολης «θα σταθούν στα πόδια τους». Σε ερώτηση του δημοσιογράφου, εάν εκτός από τον θεσμικό – ιερό του ρόλο και ο ίδιος προσωπικά θεωρεί ότι σταυρώνεται από τις συνθήκες που επικρατούν στην Τουρκία, απάντησε «Ναι», λέγοντας ότι εδώ και χρόνια τόσο οι Έλληνες της Πόλης όσο και αυτοί που είναι στο Πατριαρχείο θεωρούνται από το τουρκικό κράτος «πολίτες δεύτερης κατηγορίας».

Είναι προφανές ότι η επίθεση Βαρθολομαίου κατά της Άγκυρας, και μάλιστα με τέτοιο ευθύ τρόπο, αποκτά πολιτικές διαστάσεις από την στιγμή που πολύ πρόσφατα ο πρωθυπουργός της Τουρκίας Ταγίπ Ερντογάν συναντήθηκε με τον Μπαράκ Ομπάμα στην Ουάσιγκτον. Σε αυτήν την συνάντηση ετέθη ξεκάθαρα από την αμερικανική πλευρά το ζήτημα του Πατριαρχείου, αυτό της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, καθώς και το θέμα των Βακουφιών -θέμα που αφορά πρωτίστως στην ίδια την επιβίωση του Φαναρίου και της Ορθόδοξης Κοινότητας της Τουρκίας. Διπλωματικοί κύκλοι στην Αθήνα εκτιμούσαν, νωρίς το μεσημέρι, πως η συνέντευξη Βαρθολομαίου εντάσσεται σε ένα συγκεκριμένο timing και ενδεχομένως να «βοηθά» -υπό προϋποθέσεις- την πρόθεση του ιδίου του Ερντογάν και των Συμβούλων του να προχωρήσουν σε ένα θετικό βήμα όσον αφορά στις σχέσεις Οικουμενικού Θρόνου και Άγκυρας.

Οι ίδιοι κύκλοι σημειώνουν πως ενδεχομένως ο Ερντογάν «χρειάζεται» μία τέτοια ενέργεια, αλλά και την παράλληλη παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ουάσιγκτον, ώστε να καμφθούν οι αντιδράσεις του υπερσυντηρητικού μπλοκ των εθνικιστών και των Κεμαλιστών, καθώς και των Στρατηγών, για την απελευθέρωση του καθεστώτος που διέπουν τις ισλαμικές ιερατικές σχολές.

Συνέντευξη του Μελχισεδέκ Χερέτι στο "Romfea.gr"

2009-12-13T21:16:00.004+02:00

Συνέντευξη στον Διευθυντή του Πρακτορείου Εκκλησιαστικών Ειδήσεων «Romfea.gr» κ. Αιμίλιο Πολυγένη, παραχώρησε ο Ελληνομαθής Επίσκοπος Ντεντοπλίς Τσκάρο και Χερέτι κ. Μελχισεδέκ Χατσίτζε (Πατριαρχείο Γεωργίας).

Ο Επίσκοπος Χερέτι κ. Μελχισεδέκ Χειροτονήθηκε την Κυριακή των Μυροφόρων 03/05/2009, στον Καθεδρικό Ναό της Αγίας Τριάδος της Τυφλίδας, από τον Αρχιεπίσκοπο Μιτσχέτης και Τυφλίδας και Καθολικό Πατριάρχη πάσης Γεωργίας κ. Ηλία τον Β΄.

Η συνέντευξη του κ. Μελχισεδέκ στη «Romfea.gr» έχει ως εξής:

Αιμίλιος Πολυγένης: Σεβασμιώτατε, ήλθατε στην Ελλάδα με αφορμή την ενθρόνιση του Μητροπολίτη Διδυμοτείχου, Ορεστιάδος και Σουφλίου κ. Δαμασκηνού;

Επίσκοπος Χερέτι: Μάλιστα, έφθασα στο ακριτικό Διδυμότειχο της Ελλάδος από το ακριτικό Ντεντοπλίς Τσκάρο της Γεωργίας, και ήρθα για να συμμετάσχω στην χαρά του Πνευματικού μου Πατέρα Μητροπολίτου Διδυμοτείχου κ. Δαμασκηνού, όχι από υποχρέωση αλλά από ανάγκη της καρδιάς μου, αφού έζησα την αγάπη του, από την εποχή που ως λαϊκός φοιτητής έκανα μεταπτυχιακές σπουδές στην Αθήνα, και έλαβα τους δύο πρώτους βαθμούς της Ιεροσύνης από των τιμίων χειρών του.

Αιμίλιος Πολυγένης: Θεοφιλέστατε, υπηρετείτε σε ακριτική περιοχή της χώρας Σας, θα μας πείτε παρακαλώ λίγα λόγια για την Επισκοπή Σας.

Επίσκοπος Χερέτι: Κύριε Πολυγένη, όπως είχατε γράψει και στην παρουσίαση της Επισκοπικής μου εκλογής πριν από 7 μήνες, το μεγαλύτερο μέρος της Εκκλησιαστής επαρχίας μου ευρίσκεται εκτός των σημερινών συνόρων της Γεωργίας, δηλαδή στην Δημοκρατία του Αζερμπαϊτζάν.

Την εποχή της Σοβιετικής Ενώσεως, συγκεκριμένα το 1921, όταν ο Ερυθρός Στρατός μπήκε στην Γεωργία και έκανε κατοχή, την περιοχή Χερέτι που κατοικείται από Γεωργιανούς Ορθοδόξους, την συμπεριέλαβε στην Σοβιετική Δημοκρατία του Αζερμπαϊτζάν. Σήμερα η επαρχία μου είναι μια φτωχή περιοχή, σε μια μεγάλη αραιοκατοικημένη έκταση στην Ανατολική Γεωργία. Περιλαμβάνει την πόλη Ντεντοπλίς Τσκάρο στην οποία κατοικούν 15 χιλιάδες άνθρωποι και 12 χωριά με άλλες 15 χιλιάδες κατοίκους, καθώς και όλη την έκταση της Δημοκρατίας του Αζερμπαϊτζάν.

Η επαρχία μου βρίσκεται 130 χιλιόμετρα από την πρωτεύουσα Τυφλίδα και 27 χιλιόμετρα από το Μοναστήρι Μπόντμπε, όπου υπάρχει ο τάφος της Ισαποστόλου και Φωτιστού της Γεωργίας Αγίας Νίνας. Δημιουργήθηκε με χωρισμό των παλαιοτέρων επαρχιών της Νεκρέσι και Χερέτι και της Μπόντμπε.

Αιμίλιος Πολυγένης: Άρα έχετε μια νέα επαρχία, υπάρχουν Ναοί και υποδομές;

Επίσκοπος Χερέτι: Ναι, στο τμήμα που βρίσκεται στην Γεωργία έχω 13 Ναούς που λειτουργούν, 3 πρεσβυτέρους και 1 διάκονο πού μόλις χειροτόνησα.

Δεν έχουμε άλλες υποδομές ούτε Επισκοπείο ή Εκκλησιαστικά Ιδρύματα και περιουσία Στην πόλη Ντεντοπλίς Τσκάρο όπου και ή έδρα μου, ο Καθεδρικός Ναός είναι αφιερωμένος στην Κοίμηση της Θεοτόκου, αλλά υπάρχει και δεύτερος Ναός ερειπωμένος τον οποίον ανακαινίζουμε και αυτός είναι αφιερωμένος στον Άγιο Σεραφείμ του Σάρωφ και είναι όπως φαίνεται, ο πρώτος Ναός που αφιερώθηκε στον Όσιο στην τότε Ρωσική Αυτοκρατορία, αφού χτίσθηκε το1903 και Όσιος Αγιοκατατάχθηκε το 1902.

Πριν λίγο καιρό ή τοπική Κυβέρνηση παραχώρησε στην επαρχία μας ένα εγκαταλελειμμένο Νηπιαγωγείο, το οποίο σιγά - σιγά λόγω έλλειψης χρημάτων, ανασκευάζουμε για να γίνει κατοικήσιμο και χρηστικό.

Μελχισεδέκ Χερέτι της Εκκλησίας της Γεωργίας

2009-12-13T20:11:00.003+02:00

Χειροτονήθηκε την Κυριακή των Μυροφόρων 03/05/2009, στον Καθεδρικό Ναό της Αγίας Τριάδος της Τυφλίδας, από τον Αρχιεπίσκοπο Μιτσχέτης και Τυφλίδας και Καθολικό Πατριάρχη πάσης Γεωργίας κ. Ηλία τον Β΄ και ακόμα 8 Επισκόπους της Εκκλησίας της Γεωργίας, ο Επίσκοπος Χερέτι κ. Μελχισεδέκ.

Η εκλογή του νέου Επισκόπου κ.Μελχισεδέκ έγινε από την Ιερά Σύνοδο του Πατριαρχείου Γεωργίας στις 30/4/2009, του εκλεγέντος ευρισκομένου σε Εκκλησιαστική αποστολή στις Εκκλησίες Ιεροσολύμων και Κύπρου.

Η Εκκλησιαστική Επαρχεία Χερέτι, είναι παλαιά Επισκοπή της Εκκλησίας της Ιβηρίας (Γεωργίας) και σήμερα βρίσκεται μέσα στα όρια της πρώην Σοβιετικής Δημοκρατίας του Αζερμπαϊτζάν.

Να αναφερθεί πως εκεί ζουν πολλοί Γεωργιανοί, αλλά το Ισλαμικό καθεστώς δεν επιτρέπει την είσοδο Ορθοδόξων κληρικών, εκτός ενός και μόνου Πρεσβυτέρου.

Ο Επίσκοπος Μελχισεδέκ, κατά κόσμο Αρκάδιος Χατσίτζε (ArkadiKhachidze) γεννήθηκε στις 25/04/1975 στο Χασούρι.

Έλαβε την εγκύκλιο εκπαίδευση στο Κουταϊσι και σπούδασε στο Εκκλησιαστικό Σεμινάριο της Τυφλίδας 1992-1995 την εκεί Θεολογική Ακαδημία 1995-1998, στην Θεολογική Σχολή Αθηνών 1998-2003. Ένα άξιο τέκνο της Αγίας Τριάδος Χολαργού που τον περιέβαλε με την αγάπη της στο σύντομο χρονικό διάστημα που την υπηρέτησε.

Είναι Μαγίστωρ της Θεολογίας, από την Θεολογική Σχολή Αθηνών, τμήμα Θεολογίας, στο οποίο υπέβαλλε εργασία με τίτλο «Η Εκκλησία της Γεωργίας από το 1917 έως το 1927».

Είναι ακόμα υποψήφιος Διδάκτωρ της αυτής Σχολής με θέμα Διατριβής «Η Εκκλησία της Γεωργίας τον 19ο αιώνα».

Aνοικτή επιστολή του Μακαριωτάτου προς τους Εκπαιδευτικούς

2009-09-10T23:36:00.002+03:00

10/9/2009

Αγαπητοί μου,

Θα πρέπει να παραδεχθώ από την αρχή της χάραξης των γραμμών αυτών, ότι κινητήριος μοχλός της επιστολής αυτής είναι η αδυναμία μου να σας δω όλους από κοντά. Να χαρώ την ομορφιά της επικοινωνίας μαζί σας.
Όμως στον σκληρό πυρήνα της αδυναμίας αυτής κρύβεται η ελπίδα ότι, κάνοντας το πρώτο βήμα μιας επιστολής, θα προκύψουν τα επόμενα. Αυτά που όσο λίγα και αν είναι, ακόμα και αν το μόνο εφόδιο που έχουν είναι η «δυστοκία να εκστρατεύσουν εναντίον του λιγοστού χρόνου, που το έδαφός του ήδη έχει καταληφθεί από τις πολεμοχαρείς καθημερινές έννοιες», η ενότητά τους δημιουργεί τη συνάντηση. Ακόμα καλύτερα εφόσον η θέληση ευλογηθεί, τη συνοδοιπορία.

Δεν θα ήθελα να αρκεστούμε σε πολυδιατυπωμένες ευχές, στη «Λερναία κοινοτυπία», με αφορμή την αρχή της νέας σχολικής χρονιάς.
Επιθυμώ μόνο να θυμηθούμε, να προβληματισθούμε, να διαλεχθούμε και να υπερβούμε....

Δεν με ενοχλεί η διαφωνία. Σαν πατέρας πολλά χρόνια ασκούμαι σε αυτή. Δεν με ενοχλεί ότι ίσως «η μνήμη να είναι απλώς το φιλολογικό ψευδώνυμο της λήθης» αρκεί να μην αφανίζεται η έγνοια για τα παιδιά μας. Μου αρκεί η υπέρβαση. Η δυνατότητα να αλλάζουμε ζωή, όταν ο ποιητής τονίζει το λάθος με θαυμαστικό.

Απαιτείται από όλους μας αυτός ο αγώνας. Για πολλούς λόγους. Θα μνημονεύσω μερικούς:

1. « Η βία, ογκηρή και βροντώδης, σέρνεται (ξανά) σαν ερπετό αποκαλύψεως, σπαράσσοντας τη σάρκα του ανθρώπου, για να αποστή του Χρέους του...». Η βία των νέων δηλώνει διαμαρτυρία στην απουσία ή στην παραμόρφωση της πατρότητας.
2. Όπως υποστηρίζουν πολλοί σύγχρονοι διανοητές, η εποχή μας δεν επιθυμεί πρόσωπα με ρόλους αλλά άτομα. «Μονάχα άτομα ανέστια και ξεριζωμένα από κάθε παρελθόν και επιπλέον ρηχά και ετερόνομα, εξαιτίας του φόβου μην παρεκκλίνουν από τους κανόνες της μόδας. Άτομα που συμπεριφέρονται στους άλλους ανθρώπους σαν να ήταν “αντικείμενα κατανάλωσης”. Άτομα, τέλος, για τα οποία το δυσκολώτερο πράγμα είναι να μπορέσουν να αγαπήσουν τον πλήσιον τους».

3. Τα παιδιά μας ωθούνται να επιλέξουν ένα κόσμο που δεν έχει παρελθόν. Δεν υπάρχουν σε αυτόν μεγάλες πνευματικές αξίες, παραδόσεις. Δεν υπάρχουν κείμενα τα οποία θα μυούν το νέο στην περιπέτεια της ανακάλυψης. Αντίθετα, όλα και η εκπαίδευση μετατρέπεται σε τεχνική που ετοιμάζει καταναλωτές.
Είναι σαφές ότι απαιτείται από εμάς μια πατρότητα, η οποία είναι κατ’ εικόνα της θείας. Τα παιδιά μας χρειάζονται την πατρότητα της περιχώρησης αγάπης και ελευθερίας, ενότητας και διαφοράς. Μια πατρότητα συνώνυμη της δωρεάς όπως τη διαπιστώνουμε στην παραβολή του φιλεύσπλαχνου πατέρα.
Ο ποιητής προσθέτει: «Τις ημέρες εκείνες έκαναν σύναξη μυστική τα παιδιά και λάβανε την απόφαση, επειδή τα κακά μαντάτα πλήθαιναν στην πρωτεύουσα, να βγουν έξω σε δρόμους και πλατείες, με το μόνο πράγμα που τους είχε απομείνει: μια παλάμη τόπο κάτω από τ’ ανοικτό πουκάμισο, με τις μαύρες τρίχες και το σταυρουδάκι του ήλιου. Όπου είχε κράτος και εξουσία η Άνοιξη». Η Άνοιξη είναι ένα σχολείο που δεν είναι «κολέγιο επικοινωνίας» αλλά θεσμός μετάδοσης. Σε αυτό το σχολείο ο δάσκαλος δεν είναι εμψυχωτής αλλά ανθρωποποιός.

Ο Αγ. Αντώνιος υποστήριζε: «Ανθρωποποιός πρέπει να λέγεται αυτός που μπορεί να εξημερώσει εκείνους που δεν έχουν παιδεία, ώστε να αγαπήσουν τους λόγους και την αγωγή.»

Τα παιδιά μας διψούν για αγάπη και νόημα ζωής. Για το λόγο αυτό όλοι μας πρέπει να μετρήσουμε το «έχειν» μας. Η μοναχικότητα που ζουν στο διαδίκτυο, στα παιχνίδια τους, στα SMS «…δεν είναι σκιά. Είναι ένα σαρκώδες ογκωδέστατο «θέλω» που εμείς τα διδάξαμε».

Είναι αλήθεια ότι εμείς οι ενήλικες ζήσαμε πολύ κοντά στο περιττό και μας στοιχίζει να το στερηθούμε πιο πολύ απ’ όσο στοιχίζει να στερηθούμε το απαραίτητο. Όμως δεν υπάρχει άλλος δρόμος στη γη για να περάσει η Άνοιξη παρά η έξοδός μας από το περιττό. Δεν υπάρχει άλλος δρόμος από την συνοδοιπορία όλων για χάρη όσων αγαπάμε.

Ο ποιητικός λόγος υποστηρίζει ότι «η προσευχή...τείνει την άδεια παλάμη της, περιμένοντας να την ελεήσει η πίστη με Θεό». Με τον ίδιο τρόπο τείνω την άδεια παλάμη μου περιμένοντας την αγάπη σας να την ελεήσει με πίστη, αγάπη στα παιδιά και συνοδοιπορία.

Πρός τούς μαθητές καί τίς μαθήτριες τῶν Γυμνασίων καί Λυκείων μέ τήν εὐκαιρία τῆς ἐνάρξεως τοῦ Νέου Σχολικοῦ ἔτους 2009-10

2009-09-10T23:09:00.000+03:00

10/09/2009

Ἀγαπητά μου παιδιά,

Σε ἕνα σύγχρονο τραγούδι ἀκοῦμε:
«Φυσάει κόντρα σέ ὁλάκερη γῆ
τ΄ἄγρια πετούμενα δέν βρίσκουν πηγή,
δέν ἀντέχω τῆς βολῆς τή σιγή...».
Δέν εἶναι ἡ πρώτη φορά πού ἐνάντιοι ἄνεμοι κάθε λογῆς ἐμποδίζουν τήν ἀνάσα τοῦ ἀνθρώπου πού θέλει νά εἶναι ἐλεύθερος. Ἐπίσης δέν εἶναι ἡ πρώτη φορά στήν ἱστορία τοῦ ἀνθρώπου πού τό βόλεμα εἶναι ὁ ἐχθρός ὄχι μόνο τῶν νέων ἀνθρώπων ἀλλά κάθε ἀνθρώπου πού ἔχει ὄραμα. Σέ αὐτό τόν ἀγῶνα ὑπήρξαν πολλοί νικημένοι ἀλλά καί πολλοί νικητές......
Ἀνατέμνοντας τούς λόγους τῆς ἧττας ἀλλά καί τῆς νίκης τῶν ἀνθρώπων πού πάλαιψαν θά ἀνακαλύψουμε πολλά κοινά στοιχεῖα. Τό πρῶτο στοιχεῖο εἶναι ἡ ἴδια ἡ ἀνθρώπινη φύση. Τό δεύτερο οὐσιαστικό εἶναι ἡ δυνατότητα καλλιέργειάς της. Καί τό τρίτο, τό ὄραμα καί ἡ θέληση γιά ὑπέρβαση.
Στήν ἐποχή μας, περισσότερο ἀπό κάθε ἄλλη φορά, ἔχετε τήν εὐλογία τῆς πρόσβασης στό ἀγαθό τῆς Παιδείας. Δυστυχῶς ὅμως οἱ ἐνάντιοι «ἄνεμοι» εἴτε διαστρεβλώνουν τήν παιδεία σέ ἀποκλειστική παροχή ἐπαγγελματικῆς ἐκπαίδευσης, εἴτε ἐμποδίζουν αὐτή τη δυνατότητα ὅπως συμβαίνει σέ πάρα πολλά παιδιά σέ ὅλόκληρο τόν πλανήτη.
Δέν εἶναι καθόλου σπάνιο φαινόμενο ἡ Παιδεία, να θυσιάζεται στό βωμό τῆς ἐξασφάλισης ἑνός ἀβέβαιου μέλλοντος. Ἡ θυσία αὐτή ὅμως ἔχει τίμημα τή σιωπή τῆς ἀμάθειας, τήν ἀδιαφορία γιά τόν ἄνθρωπο και τίς οὐσιαστικές ἀνάγκες του. Ἡ σιωπή, ὅπως ἰσχυρίζεται ὁ ποιητής, καταδικάζει τούς ἀνθρώπους νά μένουν «ἰδανικοί και ἀνάξιοι ἐραστές τῶν ἀπομακρυσμένων θαλασσῶν καί τῶν γαλάζιων πόντων» χωρίς νά σκίσουν ποτέ «τή θολή γραμμή τῶν ὁριζόντων» πού ζωγραφίζει ἡ ἀνατολή στό ξεκίνημα κάθε ἡμέρας.
Ἀγαπητά μου παιδιά,
Μήν ἐνδώσετε στίς σειρῆνες τῆς ἐπιλεκτικῆς κατάρτισης, μή φοβηθεῖτε τήν ἀβεβαιότητα πού πλήττει τίς κοινωνίες μας, μή δειλιάσετε μπροστά στό ἐνδεχόμενο τῆς ἀποτυχίας, μή συρρικνώσετε τά ὄνειρά σας. Ἀντίθετα διψάστε γιά τήν ἀλήθεια. Ἀπλῶστε τά ὄνειρά σας. Ἀναζητήστε τήν οὐσία τῶν πραγμάτων. Δημιουργείστε τόν ἑαυτό σας.
Νά θυμάστε πάντοτε ὅτι:
«...Στά ἀγάλματα τῆς ἀγωνίας
Στίς ὑγρές σιωπές
Ὑπάρχει ἕνα πρόσωπο
Τόσο πολύ βγαλμένο ἀπό τά δάκρυα
Τόσο ἀκατανόητο
Τόσο ζεστό στό χέρι πού τοῦ γνέφει
Ἕνα ἄλλο πρόσωπο...», τό πρόσωπο τοῦ Χριστοῦ.

Καλή καί ε ὐλογημένη χρονιά

Πασχάλιος Κατηχητικός Ιωάννου Χρυσοστόμου

2009-04-20T18:25:00.000+03:00

Ὅποιος εἶναι εὐσεβὴς καὶ ἀγαπᾶ τὸν Θεὸ, ἄς ἀπολαύσει τὸ ὡραῖο αὐτὸ καὶ λαμπρὸ πανηγύρι· ὅποιος εἶναι καλόγνωμος δοῦλος τοῦ Θεοῦ, μὲ εὐθυμία ἄς εἰσέλθει στὴ χαρὰ τοῦ Κυρίου του. Ὅποιος κουράσθηκε μὲ τὴ νηστεία, ἄς ἀπολαύσει τώρα τὴν ἀναταμοιβή· ὅποιος ἐργάσθηκε ἀπὸ τὴν πρώτη ὥρα, ἄς δεχθεῖ σήμερα τὴ δίκαιη πληρωμή· ὅποιος ἦλθε μετὰ τὴν τρίτη ὥρα, μὲ εὐχαρίστηση, ἄς γιορτάσει· ὅποιος ἔφθασε μετὰ τὴν ἕκτη ὥρα, ἄς μὴ ἔχει καμμιὰ ἁμφιβολία, γιατὶ δὲν πρόκειται νὰ ζημιωθεῖ· ὅποιος καθυστέρησε καὶ ἔφθασε τὴν ἕνατη ὥρα, ἀς προσέλθει χωρὶς δισταγμοὺς· ὅποιος, τέλος, ἔφθασε τὴν ἑνδέκατη ὥρα, ἄς μὴ φοβηθεῖ τὴν ἀργοπορία. Ἐπειδὴ ὁ Κύριος εἶναι φιλότιμος, δέχεται τὸν τελευταῖο, ὅπως ἀκριβῶς καὶ τὸν πρῶτο· ἀναπαύει ἐκεῖνον ποὺ ἐργάσθηκε ἀπὸ τὴν ἑνδέκατη ὥρα, ὅπως ἐκεῖνον ποὺ ἐργάσθηκε ἀπὸ τὴν πρώτη ὥρα. Καὶ τὸν στερνὸ ἐλεεῖ καὶ τὸν πρῶτο θεραπεύει, καὶ σ' ἐκεῖνον δίνει καὶ σὲ τοῦτον κάνει χάρη, καὶ τὰ ἔργα δέχεται, καὶ τὴ γνώμη παραδέχεται· καὶ τὴν πράξη τιμᾶ καὶ τὴν πρόθεση ἐπαινεῖ. Ἐλᾶτε, λοιπὸν, ὅλοι στὴ χαρὰ τοῦ Κυρίου μας, καὶ πρώτοι καὶ δεύτεροι ἀπολαῦστε τὸν μισθὸ. Πλούσιοι καὶ πένητες σὰν ἀδέλφια χορεύτε. ὅσοι κρατηθήκατε καὶ ὅσοι παρασυρθήκατετὴν ἡμέρα τιμῆστε. Ὅσοι νηστέψατε καὶ ὅσοι δὲν νηστέψατε, εὐφρανθεῖτε σήμερα. Τὸ τραπέζι εἶναι γεμᾶτο, ἀπολαῦστε ὅλοι. Τὸ μοσχάρι εἶναι ἄφθονο, κανεὶς νὰ μὴ φύγει πεινασμένος. Ὅλοι ἀπολαῦστε τὸ συμπόσιο τῆς πίστεως· ὅλοι ἀπολαῦστε τὸν πλοῦτο τῆς ἀγαθότητας. ἄς μὴ θρηνεῖ κανεὶς γιὰ τὴν φτώχεια, γιατὶ φανερώθηκε ἡ βασιλεία γιὰ ὅλους· ἄς μὴ κλαίει κανένας γιὰ ἁμαρτίες, γιατὶ ἡ συγχώρηση ἐξῆλθε ἀπ' τὸν τάφο τοῦ Κυρίου. Ἄς μὴ φοβᾶται κανεὶς τὸν θάνατο, γιατὶ μᾶς ἐλευθέρωσε ὁ θάνατος τοῦ Σωτῆρα· τὸν ἔσβησε ἄν καὶ νεκρὸς· λαφυραγώγησε τὸν ᾄδη, Ἐκεῖνος ποὺ κατέβηκε στὸν ᾌδη· τὸν πίκρανε, καθώς γεύθηκε τὴν σάρκα Του. Αὐτὸ προφητεύοντας ὁ Ἡσαϊας φώναξε: "Ὁ ᾌδης πικράθηκε, ὅταν σὲ συνάντησε κάτω". Πικράθηκε, γιατὶ καταργήθηκε· πικράθηκε, γιατὶ ἐμπαίχθηκε· πικράθηκε, γιατὶ νεκρώθηκε· πικράθηκε, γιατὶ καθαιρέθηκε· πικράθηκε, γιατὶ δεσμεύθηκε. Ἔλαβε σῶμα ἀνθρώπου καὶ συνάντησε Θεὸ· ἔλαβε χῶμα καὶ συνάντησε οὐρανὸ. Ἔλαβε ἐκεῖνο ποὺ ἔβλεπε καὶ ἔπεσε ἀπὸ ἐκεῖ ποὺ δὲν ἔβλεπε. Ποῦ εἶναι, θάνατε, τὸ κεντρί σου; ποῦ εἶναι ᾌδη ἡ νίκη σου; Ὁ Χριστὸς ἀναστήθηκε καὶ σὺ ἔπεσες κάτω. Ὁ Χριστὸς ἀναστήθηκε καὶ οἱ δαίμονες ἔπεσαν. Ὁ Χριστὸς ἀναστήθηκε καὶ ἄγγελοι χαίρονται. Ὁ Χριστὸς ἀναστήθηκε καὶ ἡ ζωὴ κυριαρχεῖ. Ὁ Χριστὸς ἀναστήθηκε καὶ κανένας νεκρὸς στὸ μνῆμα του. Γιατὶ ὁ Χριστὸς ποὺ ἀναστήθηκε ἀπὸ τοὺς νεκροὺς, "ἀπαρχὴ τῶν κεκοιμημένων ἐγένετο", ἔγινε ἀρχὴ γιὰ τοὺς νεκροὺς. Σ' αὐτὸν ἀνήκει ἡ δόξα καὶ ἡ δύναμη στοὺς ἀτέλειωτους αἰῶνες· ἀμὴν.

2009-04-18T09:16:00.001+03:00

ΣΤΑΣΙΣ ΠΡΩΤΗ

Ἡ ζωὴ ἐν τάφῳ, κατετέθης Χριστὲ, καὶ ἀγγέλων στρατιαὶ ἐξεπλήττοντο, συγκατάβασιν δοξάζουσαι τὴν σὴν.

Ἡ ζωὴ πῶς θνῃσκεις, πῶς ἐν τάφῳ οἰκεῖς, τοῦ θανάτου τὸ βασίλειον λύεις δὲ, καὶ τοῦ ᾅδου τοὺς νεκροὺς ἐξανιστᾷς;

Μεγαλύνομέν Σε, Ἰησοῦ βασιλεῦ, καὶ τιμῶμεν τὴν ταφὴν καὶ τὰ πάθη σου, δι' ὧν ἔσωσας ἡμᾶς ἐκ τῆς φθορᾶς.

Μέτρα γῆς ὁ στήσας, ἐν σμικρῷ κατοικεῖς, Ἰησοῦ παμβασιλεῦ, τάφῳ σήμερον ἐκ μνημάτων ἀνιστῶν.

Ὁ Δεσπότης πάντων, καθορᾶται νεκρὸς, καὶ ἐν μνήματι καινῷ κατατίθεται, ὁ καινώσας τὰ μνημεῖα τῶν νεκρῶν.

Ὁ ὡραῖος κάλλει, παρὰ πάντας βροτοὺς, ὡς ἀνείδεος νεκρὸς καταφαίνεται, ὁ τὴν φύσιν ὡραϊσας τοῦ παντὸς.

Ἡ ζωὴ θανάτῳ, θαῦμα! πῶς ὁμιλεῖ; πῶς θανάτῳ καταργεῖται ὁ θάνατος; ἐκ θανόντος πῶς πηγάζει ἡ ζωή;

Ἐπὶ γῆς κατῆλθες, ἵνα σώσῃς τὸν Ἀδάμ, καὶ ἐν γῇ μὴ εὑρηκὼς τοῦτον Δέσποτα, μέχρις ᾅδου κατελήλυθας ζητῶν.

Νεκρωθέντα πάλαι, τὸν Ἀδὰμ φθονερῶς, ἐπανάγεις πρὸς ζωὴν τῇ νεκρώσει σου, νέος Σῶτερ ἐν σαρκὶ φανεὶς Ἀδάμ.

Ὁ κριτὴς εἰς κρίσιν, ἀπαχθεὶς ὡς κριτὸς, κατακρίσεως ἡμᾶς ἠλευθέρωσας, τοὺς θνητοὺς ἀθανασίας ἀξιῶν.

Ὡς βροτὸς μὲν θνῃσκεις, ἐκουσίως Σωτήρ, ὡς Θεὸς δὲ τοὺς θνητοὺς ἐξανέστησας, ἐκ μνημάτων καὶ βυθοῦ ἁμαρτιῶν.

Ὡς νεκρὸς ἐν τάφῳ, ὡς Θεὸς σὺν Πατρί, καὶ ἐν ᾄδῃ ὡς Δεσπότης τῆς κτίσεως, τοὺς δεσμίους ἀπολύεις τῆς φθορᾶς.

Ὑπὸ γῆν βουλήσει, κατελθὼν ὡς θνητὸς, ἐπανάγεις ἀπὸ γῆς πρὸς οὐράνια, τοὺς ἐκεῖθεν πεπτωκότας, Ἰησοῦ.

Οὐρανός σοι θρόνος, ὑποπόδιον γῆ, ὁ δὲ τάφος οὗτος τί σοι κληθήσεται; πάντως οἶκος ἀναστάσεως Χριστοῦ.

Δακρυρρόους θρήνους, ἐπὶ σὲ ἡ ἁγνή, μητρικῶς, ὦ Ἰησοῦ, ἐπιρραίνουσα, ἀνεβόα; Πῶς κηδεύσω σε, Υἱέ;

Οἴμοι, φῶς τοῦ κόσμου! Οἴμοι, φῶς τὸ ἑμόν! Ἰησοῦ μου ποθεινότατε, ἔκραζεν, ἡ Παρθένος θρηνῳδοῦσα γοερῶς.

Ὦ Θεὲ καὶ Λόγε, ὦ χαρὰ ἡ ἑμὴ, πῶς ἐνέγκω σου ταφὴν τὴν τριήμερον; Νῦν σπαράττομαι τὰ σπλάγχνα μητρικῶς.

Ὦ βουνοὶ καὶ νάπαι, καὶ ἀνθρώπων πληθύς, καὶ τὰ κτίσματα θρηνήσατε ἅπαντα, σὺν ἑμοὶ τῇ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν Μητρί.

Προσκυνῶ τὸ πάθος, ἀνυμνῶ τὴν ταφὴν, μεγαλύνω σου τὸ κράτος φιλάνθρωπε, δι' ὧν λέλυμαι παθῶν φθοροποιῶν.

Τοὺς ἐν εὐσεβείᾳ, μεταστάντας πιστούς, ἐν σκηναῖς δικαίων, Σῶτερ ἀνάπαυσον, βασιλείας σῆς αὐτοὺς καταξιῶν.

Ἀνυμνοῦμεν Λόγε, σὲ τῶν πάντων Θεόν, τὸν Πατρὶ καὶ τῷ Ἁγίῳ Πνεύματι, καὶ δοξάζομεν τὴν θείαν σου ταφήν.

Μακαρίζομέν σε, Θεοτόκε ἁγνή, καὶ τιμῶμεν τὴν ταφὴν τὴν τριήμερον, τοῦ Υἱοῦ σου καὶ Θεοῦ ἡμῶν πιστῶς.

σύγχρονοι γέροντες...

2009-01-29T08:51:00.002+02:00

Στήν εποχή μας, την γεμάτη άγχος καί ανασφάλεια, πού τα επουσιώδη λανσάρονται σαν ουσιώδη, νομίζω πώς πρέπει να θυμόμαστε τούς θαυμαστούς Αγιους Γέροντες ,πού μέχρι πρίν λίγα χρόνια όταν ζούσαν κατά εκατοντάδες τούς επισκέπτονταν ο κόσμος, ακόμα κι ανεξάρτητα θρησκείας ή αθείας, καί τούς παρηγορούσαν, κι ακόμα με τίς προσευχές τους, θεράπευαν από ψυχικές ή σωματικές νόσους πολλούς απ΄αυτούς. Ο Γέροντας Παίσιος ο Αγιορείτης, - πέρα από τίς προφητείες του, έλεγε:

- «…Ο άνθρωπος που κινείται από το συμφέρον του μόνο, είναι άχρηστος άνθρωπος…».
- «…Ποτέ να μη κατακρίνουμε. Όταν βλέπουμε κάποιον να πέφτει στην αμαρτία, να κλαίμε και να παρακαλούμε τον Θεό να τον συγχωρέσει…».
- «…Εκείνος που βοηθά τον πλησίον του, λαμβάνει βοήθεια από το Θεό. Εκείνος που κατηγορεί τον συνάνθρωπό του με φθόνο, έχει κατήγορό του το Θεό…»
- «…Ποιός ενδιαφέρεται σήμερα για τον άλλο; Κανείς. Όλοι ενδιαφερόμαστε για τον εαυτό μας, για τον άλλο τίποτα. Γι'αυτό θα δώσουμε λόγο. Γιατί ο Θεός που είναι όλος αγάπη δε θα μας συγχωρέσει αυτή την αδιαφορία για τον πλησίον μας…».

Αλλά, το πιό συγκλονιστικό το έλεγε ο Γέροντα Πορφύριος ο Καυσοκαλυβίτης, το Μοναστήρι του στο Μήλεσι είναι ακόμα και τώρα καταφύγιο τού κάθε πονεμένου, -
-Λοιπόν, έτσι πράγματι πρέπει να βλέπουμε το Χριστό. Είναι φίλος μας, είναι αδελφός μας, είναι ότι καλό καί ωραίο. Είναι το πάν. Αλλά είναι καί φίλος και το φωνάζει:
«Σας έχω φίλους, βρε, δεν το καταλαβαίνετε; Είμαστε αδέλφια. εγώ δεν είμαι… δεν βαστάω την κόλαση στο χέρι, δεν σας φοβερίζω, σας αγαπάω. Σας θέλω να χαίρεστε μαζί μου τη ζωή».

Κι ακόμα ,
«Έχει ο Θεός. Εκεί που απελπίζεσαι, σου στέλνει κάτι που δεν το περιμένεις… αρκεί να Τον πιστεύεις και να Τον αγαπάς. Όπως και Εκείνος μας αγαπά και φροντίζει για εμάς, όπως ο κάθε πατέρας για τα παιδιά του.»
Η αγάπη του προς τους ανθρώπους εκφραζόταν με διαφόρους τρόπους. Ο Γέροντας Πορφύριος δεν είχε ένα διανοητικό, ιδεολογικό, ψυχολογικό, ακόμη καί θρησκευτικό σύστημα ποιμαντικής εργασίας, αλλά όλα τα ρύθμιζε η φλογισμένη καρδιά του από την αγάπη του Χριστού.
Είναι χαρακτηριστικό πως απάντησε σε ερώτηση μιας ξεναγού που εξηγούσε σε ένα γκρουπ το άγαλμα του Δία.:
«Εγώ δεν ξέρω απ'; αυτά, της είπε. Μόνο έτσι όπως το βλέπω, θαυμάζω το έργο του καλλιτέχνη αλλά και το πλάσμα του Θεού, που τόσο τέλεια το δημιούργησε.Καί καταλαβαίνω ότι ο καλλιτέχνης που το έφτιαξε είχε μεγάλη αίσθηση του θείου. Βλέπετε τον Δία, ενώ ρίχνει τον κεραυνό στους ανθρώπους, το πρόσωπό του είναι γαλήνιο. Δεν είναι οργισμένος. Είναι απαθής.» Τι μας λέει αυτό; Ότι ο Θεός δεν έχει πάθος, κι όταν ακόμα τιμωρεί».

Πλείστα βιβλία έχουν γραφθεί γι' αυτούς, με τον βίο τους καί τα θαύματα τα οποία έκαναν, αλλά καί με τίς γεμάτα αγάπη καί κατανόηση λόγους τους.....

"Νικηφόρος ο λεπρός"

2009-01-28T11:59:00.001+02:00

Διάβασα ένα βιβλίο πού μού έκανε μεγάλη εντύπωση. Λέγεται «Νικηφόρος ο λεπρός» καί αναφέρεται στόν π. Νικηφόρο, από τό χωριό Συρικάρι Κισάμου. Μέ δυό λόγια, η ζωή του είναι η εξής: Γεννήθηκε σ΄ένα χωρίο τών Χανίων, τό Συρικάρι. Στήν πόλη τών Χανίων όπου πήγε νά βγάλει τό ψωμί του σε ηλικία 13 ετών, είδε πάνω του τά πρώτα σημάδια τής νόσου τής λέπρας, πού τόν σημάδεψε γιά όλη του τή ζωή... Στα 24 χρόνια του, πήγε στό λεπροκομείο τής Χίου. Εκεί έζησε κοντά στόν Αγ. Άνθιμο πού τόν έκηρε μοναχό καί τού έδωσε τό όνομα Νικηφόρος. Αξιοσημείωτο είναι ότι όλα του τά χρόνια, ο νέος αυτός άνθρωπος ήταν φωτεινό παράδειγμα υπομονής. Αντί να απογοητεύεται καί νά παραπονιέται, σιωπούσε μέ καρτερία καί θάρρος. Αντί νά βλέπει τήν αρρώστια του, δόξαζε τόν Θεό καί Τόν υπηρετούσε όσο μπορούσε εκεί μέσα στό λεπροκομείο, που νοσηλευόταν. Κι όταν έκλεισε τό Ίδρυμα αυτό τής Χίου, και μεταφέρθηκε στόν Αντιλεπρικό Σταθμό τής Αθήνας εξακολούθησε νά προσεύχεται θερμά, αν καί σχεδόν παράλυτος πιά, τυφλός, μέ πόδια καί χέρια πού δεν τόν βοηθούσαν, καί νά θεραπεύει πολλούς απ΄ αυτούς πού τού τό ζητούσαν, μέ τήν προσευχή του. Καί τώρα ακόμα, μετά τήν κοίμησή του, τό 1964, πολλοί απελπισμένοι άρρωστοι τού ζητούν νά τούς κάνει καλά, κι αυτός τούς θεραπεύει. Άλλοι βρίσκονται σέ κίνδυνο, κι αυτός επεμβαίνει καί τους σώζει!

Μήνυμα Οικουμενικού Πατριάρχη γιά τα Χριστούγεννα 2008

2008-12-26T00:59:00.000+02:00

Β Α Ρ Θ Ο Λ Ο Μ Α Ι Ο Σ

ΕΛΕΩι ΘΕΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ ΝΕΑΣ ΡΩΜΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ

ΠΑΝΤΙ ΤΩ ΠΛΗΡΩΜΑΤΙ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

ΧΑΡΙΝ, ΕΙΡΗΝΗΝ ΚΑΙ ΕΛΕΟΣ ΠΑΡΑ ΤΟΥ ΕΝ ΒΗΘΛΕΕΜ ΓΕΝΝΗΘΕΝΤΟΣ ΣΩΤΗΡΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥ

Ἀδελφοὶ καὶ τέκνα ἐν Κυρίῳ ἀγαπητά,

Ἀνέτειλεν ἡ μεγάλη καὶ ἁγία ἡμέρα τῶν Χριστουγέννων, ἡ μητρόπολις, δηλ. ἡ μήτηρ καὶ ρίζα ὅλων τῶν ἑορτῶν, καὶ μᾶς συγκαλεῖ ὅλους εἰς πνευματικὴν ἀνάτασιν καὶ συνάντησιν μετὰ τοῦ νηπιάζοντος δι’ ἡμᾶς Παλαιοῦ τῶν Ἡμερῶν.

«Εὐδοκίᾳ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός», ὅπως ὑπογραμμίζει ὁ ἱερὸς Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός, «ὁ μονογενὴς Υἱὸς καὶ Λόγος τοῦ Θεοῦ καὶ Θεός, ὁ ὤν εἰς τὸν κόλπον τοῦ Πατρός, ὁ ὁμοούσιος τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Ἁγίῳ Πνεύματι, ὁ προαιώνιος, ὁ ἄναρχος», συγκαταβαίνει πρὸς ἡμᾶς τοὺς δούλους Του «καὶ Θεὸς ὤν τέλειος, ἄνθρωπος τέλειος γίνεται, καὶ ἐπιτελεῖται τὸ πάντων καινῶν καινότατον, τὸ μόνον καινὸν ὑπὸ τὸν ἥλιον». Ἡ ἐνσάρκωσις αὐτὴ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ δὲν εἶναι ἕνας συμβολισμός, ὅπως αἱ ἐνσαρκώσεις τῶν ποικιλωνύμων «θεῶν» τῆς Μυθολογίας, ἀλλὰ μία πραγματικότης, ἡ ὄντως νέα πραγματικότης, τὸ μόνον νέον ὑπὸ τὸν ἥλιον, ἡ ὁποία ἔγινεν εἰς συγκεκριμένην ἱστορικὴν στιγμήν, ἐπὶ τοῦ Αὐτοκράτορος Ὀκταβιανοῦ Αὐγούστου, περὶ τὸ 746 (μὲ τὰ νέα ἀστρονομικὰ δεδομένα) ἀπὸ κτίσεως Ρώμης, ἐν μέσῳ συγκεκριμένου λαοῦ, τοῦ Ἰουδαϊκοῦ, «ἐξ οἴκου καὶ πατριᾶς Δαβίδ», εἰς συγκεκριμένον τόπον, τὴν Βηθλεὲμ τῆς Ἰουδαίας, καὶ μὲ πολὺ συγκεκριμένον σκοπόν: «Αὐτὸς ἐνηνθρώπησεν ἵνα ἡμεῖς θεοποιηθῶμεν», κατὰ τὴν ἐπιγραμματικὴν ἔκφρασιν τοῦ Μεγάλου Ἀθανασίου. Τὸ γεγονὸς αὐτὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Θεοῦ-Λόγου μᾶς δίδει τὴν δυνατότητα νἀ φθάσωμεν εἰς τὰ ἀκρότατα τῶν ὁρίων μας, τὰ ὁποῖα δὲν ταυτίζονται οὔτε μὲ τὸ «καλὸν κἀγαθὸν» τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων, οὔτε μὲ τὴν «ἀρετὴν» καὶ «δικαιοσύνην» τῶν φιλοσόφων, οὔτε μὲ τὴν γαλήνην τῆς βουδδιστικῆς «νιρβάνα», οὔτε μὲ τὴν ὑπέρβασιν τῆς «εἱμαρμένης» ἤ τοῦ λεγομένου «κάρμα» διὰ θρυλουμένων συνεχῶν μεταλλάξεων μορφῶν ζωῆς, οὔτε μὲ τὴν «ἁρμονίαν» τῶν δῆθεν ἀντιθετικῶν στοιχείων κάποιας φαντασιώδους «ζωτικῆς δυνάμεως», οὔτε μὲ κάτι ἄλλο, ἀλλὰ εἶναι ἡ ὀντολογικὴ ὑπέρβασις τῆς φθορᾶς καὶ τοῦ θανάτου διὰ τοῦ Χριστοῦ, ὁ ἐγκεντρισμός μας εἰς τὴν θείαν ζωὴν καὶ δόξαν Του, καὶ ἡ κατὰ χάριν ἕνωσίς μας δι’ Αὐτοῦ μετὰ τοῦ Θεοῦ Πατρὸς ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι. Αὐτὰ εἶναι τὰ ἔσχατα ὅριά μας: Ἡ προσωπικὴ ἕνωσις μετὰ τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ! Καὶ ἡ Γέννησις τοῦ Χριστοῦ δὲν μᾶς ὑπόσχεται μίαν χιμαιρικὴν μακαριότητα ἤ μίαν ἀφῃρημένην αἰωνιότητα, ἀλλὰ μᾶς προσφέρει «εἰς τὸ χέρι» τὴν δυνατότητα τῆς προσωπικῆς μετοχῆς εἰς τὴν θείαν ζωὴν καὶ τὴν ἀγάπην τοῦ Θεοῦ, εἰς μίαν ἀτελεύτητον κλιμάκωσιν! Μᾶς χαρίζει τὴν δυνατότητα ὄχι μόνον «ἵνα τὴν υἱοθεσίαν ἀπολάβωμεν»(4) ἀλλὰ καὶ «θείας κοινωνοὶ φύσεως» νὰ ἀναδειχθῶμεν. Βεβαίως μέσα εἰς τὴν παγκόσμιον σύγχυσιν καὶ κρίσιν τῶν ἡμερῶν μας αἱ ἀλήθειαι αὐταὶ ἠχοῦν παράξενα. Ἡ ἐλπὶς τῶν περισσοτέρων ἀνθρώπων, ἐναποτεθεῖσα εἰς ἐνδοκοσμικὰς «θεότητας», διαψεύδεται καθημερινῶς κατὰ τρόπον οἰκτρόν. Τὸ ἀνθρώπινον πρόσωπον ταπεινοῦται καὶ συνθλίβεται ἐν μέσῳ ἀριθμῶν, μηχανημάτων, ὑπολογιστῶν, χρηματιστηρίων καὶ ποικιλοχρώμων σημαιῶν κενῆς ἰδεολογικῆς εὐκαιρίας. Ἡ φύσις περιυβρίζεται. Τὸ περιβάλλον συμπάσχει. Οἱ νέοι ἀπογοητεύονται καὶ ἐξεγείρονται διαμαρτυρόμενοι διὰ τὴν ἀδικίαν τοῦ παρόντος καὶ τὴν ἀβεβαιότητα τοῦ μέλλοντος. «Σκότος, γνόφος, θύελλα, φωνὴ μεγάλη» ἐπικρατεῖ εἰς τὸν κόσμον μας καὶ δίδεται ἡ ἐντύπωσις ὅτι ἀπειλεῖται νὰ ἀποκρυβῇ τὸ φῶς τῆς ἐν Βηθλεὲμ ἀνατελλούσης ἐλπίδος καὶ νὰ καλυφθῇ ὁ ἀγγελικὸς ὕμνος τῆς παγκοσμίου χαρᾶς: «Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη, ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία». Ὅμως, ἡ Ἐκκλησία, καλοῦσα τοὺς πάντας εἰς σώφρονα περισυλλογήν, ἐπανεκτίμησιν τῶν ἐν τῷ βίῳ προτεραιοτήτων καὶ ἀναζήτησιν εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ ἑκάστοτε «ἄλλου» τὰ ἴχνη τῆς ἀξίας παντὸς σεβασμοῦ εἰκόνος τοῦ Θεοῦ, δὲν θὰ παύσῃ νὰ καταγγέλλῃ μὲ ὅλην τὴν δύναμιν ποὺ τῆς χαρίζει ἡ ὑπερδισχιλιετὴς ἐμπειρία της ὅτι τὸ ἐν τῇ φάτνῃ τῆς Βηθλεὲμ ἀνακείμενον Παιδίον εἶναι «ἡ ἐλπὶς πάντων τῶν περάτων τῆς γῆς», εἶναι ὁ Λόγος καὶ ἡ ἐντελέχεια τῆς ζωῆς, εἶναι ἡ λύτρωσις, τὴν ὁποίαν ἀπέστειλεν ὁ Θεὸς εἰς τὸν λαόν Του, τοὐτέστιν εἰς ὁλόκληρον τὴν ἀνθρωπότητα. Ταῦτα ἐν ἀγάπῃ πολλῇ ἀπὸ τῆς μαρτυρικῆς καθέδρας τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Ἁγίας τοῦ Χριστοῦ Μεγάλης Ἐκκλησίας εὐαγγελιζόμενοι πρὸς τὰ ἀνὰ τὸν κόσμον τέκνα τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου καὶ πρὸς πάντα θεοδιψῆ ἄνθρωπον, ἐπικαλούμεθα ἐπὶ πάντας τὴν εὐδοκίαν, τὴν εἰρήνην, τὴν χάριν καὶ τὴν σωτήριον δωρεὰν τοῦ δι’ ἡμᾶς τοὺς ἀνθρώπους καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν κατελθόντος ἐκ τῶν οὐρανῶν, καὶ σαρκωθέντος ἐκ Πνεύματος Ἁγίου καὶ Μαρίας τῆς Παρθένου, καὶ ἐνανθρωπήσαντος Μονογενοῦς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, ᾯ ἡ δόξα, τὸ κράτος, ἡ τιμὴ καὶ ἡ προσκύνησις, σὺν τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Ἁγίῳ Πνεύματι, εἰς τοὺς αἰῶνας.

Φανάριον, Χριστούγεννα ,βη’

Μήνυμα Αρχιεπισκόπου γιά τα Χριστούγεννα 2008

2008-12-26T00:57:00.001+02:00

Ἀγαπητά μου παιδιά,

Ἀπό ἐκείνη τή φωταγωγημένη μέ τρόπο μοναδικό νύχτα, ὅταν τό ἄστρο τῆς Ἀνατολῆς ὑπέδειξε τόν τόπο ὅπου γεννήθηκε ἡ ἐλπίδα καί πῆρε μορφή ἡ παρηγοριά τῶν ἀνθρώπων, μέχρι σήμερα, τό σκοτάδι συνεχίζει, δυστυχῶς, τήν ἀέναη προσπάθεια νά καταπιεῖ τό φῶς. Ὅμως τό Φῶς νίκησε καί θά νικᾶ πάντοτε.

Στό πέρασμα τῶν αἰώνων, οἱ δυνάμεις τοῦ κακοῦ ἐπιχειροῦν ἀδιάκοπα νά συσκοτίσουν τό γεγονός ὅτι, ἀπό τότε πού ἡ Οἰκουμένη ἑόρτασε στήν ταπεινή Φάτνη τά πρῶτα Χριστούγεννα, ὁ Θεός παραμένει ἀδιαλείπτως καί ἐμφανῶς μεθ’ ἡμῶν: Τό γεγονός ὅτι γεννήθηκε ἀνάμεσά μας ὁ «……Ἐμμανουήλ, ὅ ἑστι μεθερμηνευόμενον μεθ’ ἡμῶν ὁ Θεός.» (Ματθ. 1,23-24) Στό διάβα τῆς Ἱστορίας, οἱ ὑπηρέτες τοῦ σκότους συνεχίζουν τό ἐρεβῶδες ἔργο τους, προσωποποιημένοι στούς ἑκάστοτε ἐκφραστές ἀνόμων συμφερόντων, στούς ἐκμεταλλευτές τῶν φτωχῶν καί τῶν ἀδυνάτων, σέ ὅσους, ἐντέλει, ἐπιβάλλουν τά πάθη τους καί τήν ἁμαρτία ὡς ρυθμιστές τῆς ζωῆς τῶν ἀνθρώπων καί πνίγουν στά δάκρυα ἤ στό αἷμα τήν ἐλπίδα τους. Ὅμως τίποτα ἀπό αὐτά τά ἀπεχθῆ καί ὀδυνηρά δέν μποροῦν πιά νά σκιάσουν τήν ἀναστάσιμη ἐλπίδα πού ἀνέτειλε ἐκ τῶν ἁγνῶν αἱμάτων τῆς Παρθένου Μαρίας. Τίποτα δέν μπορεῖ νά ἀνατρέψει τόν ροῦ τῆς Ἱστορίας καθώς «Χριστός γεννᾶται, τήν πρίν πεσοῦσαν ἀναστήσων εἰκόνα» (προεόρτιον ἀπολυτίκιον). Ὁ ἄνθρωπος δέν μπορεῖ νά ζήσει χωρίς τόν Θεό. Καί ὁ Θεός δέν ἐγκατέλειψε ποτέ τό πλάσμα Του. Γι’ αὐτό «καί ὁ Λόγος σάρξ ἐγένετο καί ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν» (Ἰωάνν. 1,14). Γι’ αὐτό ὁ πρό αἰώνων Θεός, ἀπό ξεχείλισμα ἀγάπης, γίνεται ἄνθρωπος ὥστε νά μπορεῖ νά γίνει ὁ ἄνθρωπος Θεός. Ὁ Δεσπότης τοῦ Σύμπαντος γεννᾶται ὡς παιδί ἀδύναμο σέ ἕνα ταπεινό σταύλο, ἀλλά ἡ ἀδυναμία του κατατροπώνει ὅλες τίς σκοτεινές δυνάμεις, πού ἀδιάντροπα ἐπιχειροῦν νά σβήσουν τό φῶς καί τή χαρά ἀπό τίς καρδιές τῶν ἀνθρώπων.

Ἡ ζωή μετρᾶται πλέον ὡς πρό καί μετά Χριστόν. Ἀγαπητά μου παιδιά ἐν Κυρίῳ, Ἀφῆστε τό φῶς τῶν Χριστουγέννων νά πλημμυρήσει τήν ὕπαρξή σας.

«Ἡ Παρθένος σήμερον τόν ὑπερούσιον τίκτει». Τό σκότος δέν ἔχει πιά καμία ἐξουσία, «δι’ ἡμᾶς γάρ ἐγεννήθη Παιδίον νέον, ὁ πρό αἰώνων Θεός». Τώρα πιά ὁ Χριστός φωτίζει τήν Οἰκουμένη καί ἑορτάζουμε πανηγυρικά τόν ἐρχομό του ἀνάμεσά μας ὡς «φῶς ἐκ φωτός, Θεόν ἀληθινόν ἐκ Θεοῦ ἀληθινοῦ, γεννηθέντα, οὐ ποιηθέντα δι’ οὗ τά πάντα ἐγένετο» (Σύμβολον τῆς Πίστεως). Εἶναι γεγονός ὅτι οἱ καιροί εἶναι δύσκολοι. Ἔχουμε ἐπίγνωση τῆς κρισιμότητας τῶν στιγμῶν πού διέρχεται ἡ Οἰκουμένη καί τῶν σοβαρότατων προβλημάτων πού ἀντιμετωπίζει ἡ Πατρίδα μας. Ἔχουμε, ἐπίσης, συναίσθηση τῶν ἐκκλησιαστικῶν καί ποιμαντικῶν εὐθυνῶν μας, καί ἐπιθυμοῦμε, μέ τή βοήθεια τοῦ Θεοῦ, νά σταθοῦμε στό ὕψος τῶν περιστάσεων, ἀνταποκρινόμενοι στά καθήκοντά μας. Ὁ ὑλικός κόσμος καί ἡ πολιτισμική μας κληρονομιά ἀπειλοῦνται ὅλο καί περισσότερο ἀπό τίς συνέπειες τῆς ἀπληστίας μας. Ἡ πορεία τῆς Οἰκουμένης ἀπειλεῖται ἀπό τό σκοτάδι πού γεννοῦν ἡ διαφθορά, ἠ ἐκμετάλλευση, ἡ βία, ἡ φτώχια καί ἡ δυστυχία. Ἡ ἀνθρωπότητα ὑφίσταται τίς συνέπειες τῆς ἀπομάκρυνσης ἀπό τόν Θεό, ἐπιτρέποντας τήν ἐπικράτηση τῆς ἁμαρτίας καί τόν ἐξοστρακισμό τῆς ἀγάπης καί τῆς δικαιοσύνης. Ὅμως μήν ἀπελπίζεστε!

Ἰδού! Ὁ ἀστέρας τῆς Βηθλεέμ ἀνατέλλει. «Χριστός γεννᾶται» καί ὁ λαός ὁ πορευόμενος ἐν σκότει βλέπει καί πάλι Φῶς μέγα. Ἄς ἑνώσουμε τίς φωνές μας τραγουδώντας εὐφρόσυνα τή νίκη τοῦ φωτός! Ἄς χαροῦμε γιατί ἀνατέλλει ὁ Ἥλιος τῆς δικαιοσύνης! Ἐλᾶτε νά ἑνώσουμε τίς καρδιές μας καί τά χέρια μας γύρω ἀπό τή Φάτνη! Ἐλᾶτε νά συντονίσουμε τίς δυνάμεις μας, ὥστε, ἄν αὐτός ὁ κόσμος δέν μπορεῖ νά εἶναι Παράδεισος, τοὐλάχιστον νά μήν τόν κάνουμε κόλαση. Ἰδού λοιπόν: «Χριστός γεννᾶται, δοξάσατε». Ἄς ἀφήσουμε πίσω τά μίση καί ὅτι μᾶς χωρίζει καί ἄς εὐχηθοῦμε ὁ ἕνας στόν ἄλλον δοξολογικά: «Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ καί ἐπί γῆς εἰρήνη ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία».

ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ ΚΑΙ ΕΥΛΟΓΗΜΕΝΑ

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Α.Π.Θ.

2008-11-05T17:04:00.000+02:00

Η Γενική Συνέλευση της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ. κατά τη συνεδρίαση της 22/10/2008 κατέληξε ομόφωνα στην παρακάτω απόφαση:

ΑΠΟΦΑΣΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Α.Π.Θ. ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ

Το πρόβλημα που δημιουργήθηκε

Η πρόσφατη Εγκύκλιος (91109/Γ2/10-07-2008) του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων κάνει λόγο περί απαλλαγής «των μαθητών από το μάθημα των Θρησκευτικών χωρίς να δηλώνεται ο λόγος της συγκεκριμένης επιλογής».

Με δεύτερη εγκύκλιό του (104071/ Γ2/ 04.08.2008) το Υπουργείο διευκρίνισε ότι με την απόφασή του αυτή εναρμονίζεται «με τις αποφάσεις του ευρωπαϊκού Δικαστηρίου ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των ανεξάρτητων αρχών της χώρας μας».

Παρά τις περί του αντιθέτου διαβεβαιώσεις του Υπουργείου, ούτε στη νεότερη εγκύκλιό του (Φ12/977/109744/ Γ1,26.8.2008) δηλώνεται ρητά και κατηγορηματικά ότι το μάθημα παραμένει υποχρεωτικό για τους Ορθόδοξους μαθητές. Είναι επομένως προφανές ότι η απόφαση αυτή ενέχει μια δυναμική ώστε το μάθημα των Θρησκευτικών σταδιακά να καταστεί προαιρετικό. Γι’ αυτό άλλωστε και εμφανίστηκαν απόψεις που συζητούν ακόμη και την κατάργησή του.

Με αφορμή τις παραπάνω εξελίξεις είδαν το φως της δημοσιότητας ποικίλες απόψεις και αντιδράσεις, με τις οποίες - παρά τη νηφάλια και προσεκτική στάση της επίσημης Εκκλησίας μέχρι σήμερα - αναβίωσε το πολεμικό κλίμα μιας παρωχημένης αντίληψης περί πλήρους απαξίωσης του θρησκευτικού φαινομένου στο δημόσιο βίο, και επομένως και του μαθήματος των Θρησκευτικών στη δημόσια εκπαίδευση.

Με ελάχιστα έως και καθόλου πειστικά επιχειρήματα, και σε ατμόσφαιρα συναισθηματικά ή ιδεολογικά φορτισμένη, άνοιξε ένας διάλογος σε καθαρά συγκρουσιακό κλίμα. Από ορισμένους για να προωθήσουν στην ελληνική κοινωνία με μελλοντικές θεσμικές παρεμβάσεις όσο γίνεται περισσότερο έναν επιφανειακό εκσυγχρονισμό, και από άλλους για να διατηρήσουν για όσο γίνεται περισσότερο χρόνο το παραδοσιακό θεσμικό πλαίσιο.

Ως υπεύθυνοι ακαδημαϊκοί δάσκαλοι οφείλουμε να υπογραμμίσουμε, ότι και οι δύο αυτές τακτικές δεν οδηγούν σε λύση του προβλήματος και βλάπτουν μακροπρόθεσμα την πορεία της παιδείας και γενικότερα της ελληνικής κοινωνίας.

Οι πρωτοβουλίες των Θεολογικών Σχολών:

Αρκετά μέλη των Θεολογικών Σχολών, η Θεολογική Σχολή Αθηνών, ο Κοσμήτορας και οι Πρόεδροι των δύο Θεολογικών Τμημάτων της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ, αμέσως μετά τη δημοσιοποίηση των παραπάνω εγκυκλίων τοποθετήθηκαν υπεύθυνα απέναντι στη δημιουργηθείσα κατάσταση στην εκπαίδευση και με παρεμβάσεις τους στα ΜΜΕ και επιστολές στους αρμοδίους εξέφρασαν την ανησυχία τους, αλλά παράλληλα και την ετοιμότητά τους να παρέμβουν δημιουργικά ώστε το μάθημα των Θρησκευτικών να πάρει τη θέση που του αρμόζει στο εκπαιδευτικό μας σύστημα.

Συνολική θεώρηση του θέματος.

Πρώτα-πρώτα θα πρέπει να επισημάνουμε ότι η πανεπιστημιακή θεολογία στην εποχή μας, χωρίς να παύει να αναδεικνύει την εκκλησιαστική παράδοση, οφείλει παράλληλα να υπηρετεί και την ευρύτερη κοινωνία. Αυτό άλλωστε μέχρι σήμερα το πράττουν με συνέπεια οι πανεπιστημιακοί καθηγητές.

Έως πρόσφατα σε παγκόσμιο επίπεδο η θρησκευτική και θεολογική εκπαίδευση είχε είτε καθαρά ιστορικό είτε καθαρά ομολογιακό χαρακτήρα. Στον ελληνικό χώρο, ευτυχώς, και οι δύο αυτές ακραίες πρακτικές αποφεύχθηκαν σε μεγάλο βαθμό τόσο στην τριτοβάθμια όσο και στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση.

Από τη δεκαετία του ’80 το μάθημα των Θρησκευτικών βελτιώθηκε σημαντικά, με αποτέλεσμα να είναι πλέον ένα μάθημα με γνωσιακό, κοινωνικό και παιδαγωγικό χαρακτήρα, ανοικτό και ανεκτικό προς τις άλλες χριστιανικές παραδόσεις και τις άλλες θρησκείες.

Στη σημερινή του μορφή το μάθημα των Θρησκευτικών στοχεύει στη γνωριμία με τα μορφωτικά αγαθά, την τέχνη και τον πολιτισμό που διαμόρφωσε ο Χριστιανισμός και η Ορθόδοξη παράδοση, ενώ παράλληλα διδάσκεται και το θρησκευτικό φαινόμενο γενικά και οι άλλες μεγάλες θρησκευτικές παραδόσεις των λαών.

Το μάθημα των Θρησκευτικών στη σημερινή πραγματικότητα.

Δεν αγνοούμε ότι οι αλλαγές που έχουν επέλθει τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας, η διαμόρφωση μιας κατάστασης πολιτιστικού πλουραλισμού στην κοινωνία και τον μαθητικό πληθυσμό, οι μεταναστεύσεις, αλλά και η αυξανόμενη ευαισθησία για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τα προσωπικά δεδομένα, απαιτούν περαιτέρω ρυθμίσεις, οι οποίες όμως ούτε την πνευματική παράδοση της χώρας μας θα πρέπει να αγνοούν ούτε την ανάγκη της ευρωπαϊκής - αλλά και της παγκόσμιας και οικουμενικής - προοπτικής να υποσκάπτουν.

Για το λόγο αυτό πιστεύουμε ότι η Σύσταση 1720/2005, την οποία απηύθυνε προς τις χώρες-μέλη του το Συμβούλιο της Ευρώπης, μπορεί να αποτελέσει τη βάση για την επιλογή των όποιων απαραίτητων ρυθμίσεων. Είναι λυπηρό ότι η σύσταση αυτή συστηματικά αγνοείται από όσους εκπροσωπούν ακραίες ως επί το πλείστον επί του θέματος θέσεις.

Στη σημερινή παγκοσμιοποιημένη κοινωνία, που είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη σε θέματα κατάχρησης της θρησκευτικότητας των πολιτών, είναι παράλογο οι μαθητές του σύγχρονου σχολείου να μη παρακολουθούν υποχρεωτικά ένα μάθημα που να σχετίζεται με τη θρησκεία. Το μάθημα αυτό συνταγματικά ανήκει στην αρμοδιότητα του κράτους, που φυσικά εκφράζεται μέσω των υπεύθυνων εκπαιδευτικών φορέων του, και οφείλει να ρυθμίζεται με βάση καθαρά εκπαιδευτικά κριτήρια.

Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι μπορεί να αγνοείται η θρησκευτική και πολιτιστική παράδοση του τόπου, όπως σαφέστατα υποδεικνύει και η σύσταση του Συμβουλίου της Ευρώπης. Άλλωστε, θεολογικά η Ορθοδοξία προβάλλει τη θρησκευτική παράδοση και ιστορικά στο παρελθόν ήρθε σε σύγκρουση με κάθε μορφής τυποποίηση της Εκκλησίας.

Ο υποχρεωτικός χαρακτήρας του μαθήματος και τα ζητήματα συνείδησης.

Το μάθημα των Θρησκευτικών θα πρέπει να είναι υποχρεωτικό για όλους τους μαθητές και να διδάσκεται από τους υπηρετούντες στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση θεολόγους, αφού κατά τεκμήριο είναι οι μόνοι ειδικοί για να διδάξουν οτιδήποτε σχετίζεται με τη θρησκεία. Άλλωστε, οι Θεολογικές Σχολές διαθέτουν την απαραίτητη υποδομή για να ανταποκριθούν στην ανάγκη αυτή, δεδομένου ότι στο πρόγραμμά τους περιλαμβάνονται θρησκειολογικά, κοινωνιολογικά, φιλοσοφικά, πολιτιστικά και παιδαγωγικά μαθήματα.

Ένα μάθημα, όμως, που στοχεύει στην ειρηνική συνύπαρξη των θρησκειών, στην καλλιέργεια της ανεκτικότητας, στην προώθηση της αλληλογνωριμίας των πολιτισμών, και στην ανάπτυξη της πνευματικής και κοινωνικής συνείδησης των μαθητών, δεν μπορεί, όπως άλλωστε και όλα τα μαθήματα ανθρωπιστικής κατεύθυνσης, να προσλάβει εντελώς ουδέτερο μουσειακό χαρακτήρα παρέχοντας απλώς πολιτιστικές, κοινωνικές κ.λπ. γνώσεις.

Για τη βελτίωσή του, ασφαλώς, μπορούν να αναζητηθούν διάφοροι τρόποι, ούτως ώστε να μη τίθενται ζητήματα συνείδησης, που να καθιστούν δυνατή την απαλλαγή των μαθητών. Το ζήτημα, βέβαια, της συνείδησης, στο βαθμό που δεν περιορίζεται μόνο στη θρησκευτική συνείδηση, θα μπορούσε να επεκταθεί και σε άλλα μαθήματα, όπως Ιστορία, Βιολογία, Αρχαία και Νεοελληνικά Κείμενα, Πολιτική Οικονομία κλπ., οδηγώντας τελικά το εκπαιδευτικό μας σύστημα σε παράλυση.

Ιδιαίτερα στη σημερινή συγκυρία θα ήταν - αν μη τι άλλο - ανεύθυνο η Πολιτεία να αφήσει ανεξέλεγκτα στα χέρια παραγόντων εκτός της ακαδημαϊκής κοινότητας τη θρησκευτική εκπαίδευση».

Ο Κοσμήτορας της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ.

Καθηγητής Ιωάννης Β. Κογκούλης.

Ο Πρόεδρος του Τμήματος Θεολογίας του Α.Π.Θ.

Καθηγητής Πέτρος Βασιλειάδης.

Ο Πρόεδρος του Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας του Α.Π.Θ.

Καθηγητής Χρήστος Οικονόμου.

Εν Ελλάδι: Θρησκευτικά; Όχι ευχαριστώ! Έχω το Κοράνιο!

2008-09-04T22:12:00.000+03:00

Αναρωτιέται κανείς αν έχει τέλος η ανθελληνική προσπάθεια των πολιτικών της Πατρίδος μας. Αναιδώς και απροκάλυπτα κατήργησαν ουσιαστικά το μάθημα των Θρησκευτικών κάνοντάς το μάθημα επιλογής και όχι υποχρεωτικό. Απάλλαξαν τους μαθητές από ένα... «βάρος» (!) το οποίο δεν είχαν λόγο να σηκώνουν! Οι ίδιοι έρχονται τις ημέρες που σύσσωμος ο Ελληνισμός – και όχι μόνο – γιόρταζε την Μητέρα όλων των ανθρώπων, την Παναγία μας, και το μόνο τους μέλημα ήταν να προκηρύξουν διαγωνισμό (αρ. πρωτ. 106535/Α3)¹ για την πρόσληψη 240 ιεροδιδασκάλων στις Μουφτείες της Θράκης για τη διδασκαλία του Κορανίου! Και συγκεκριμένα:

Για την Μουφτεία της Ξάνθης, 100 θέσεις:

14 θέσεις στην κατηγορία της Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης
86 θέσεις στην κατηγορία της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Για την Μουφτεία της Κομοτηνής, 100 θέσεις:

15 θέσεις στην κατηγορία της Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης
85 θέσεις στην κατηγορία της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Για την Μουφτεία του Διδυμοτείχου, 40 θέσεις:

11 θέσεις στην κατηγορία της Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης
29 θέσεις στην κατηγορία της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Γεννώνται, λοιπόν, εύλογα, κύριε Υπουργέ, κάποια ερωτήματα, στα οποία πρέπει οπωσδήποτε να απαντήσετε! Δεν έχετε δικαίωμα να μην απαντήσετε και αυτή τη φορά, αν σέβεστε έστω και ελάχιστα τον θεσμό της Δημοκρατίας, τον οποίο υποχρεούσθε να υπηρετήσετε!

Πόσες είναι συνολικά οι οργανικές θέσεις διδασκαλίας του Κορανίου και πόσες (αν υπάρχουν) οργανικές θέσεις διδασκαλίας της Ορθόδοξης Χριστιανικής Πίστης; Ζητάτε 100 θέσεις για την Ξάνθη, 100 για την Κομοτηνή και 40 για το Διδυμότειχο! Αλήθεια, πόσες είναι οι αντίστοιχες θέσεις για τα Χριστιανικά Σχολεία και πόσες θέσεις καλύπτονται με τους διορισμούς;
Γιατί κ. Υπουργέ, δεν είναι και το Κοράνιο μάθημα επιλογής, όπως είναι τα θρησκευτικά; Ο ίδιος δεν συντάξατε και το προηγούμενο νομοσχέδιο; Γιατί δεν λάβατε την ίδια μέριμνα και στην περίπτωση των μουσουλμανικών σχολείων;
Έχετε σκεφθεί πόσοι είναι ποσοστιαία οι Χριστιανοί και πόσοι οι Μουσουλμάνοι στην Πατρίδα μας; Κανείς δεν λέει να μη σεβόμαστε το δικαίωμα των Μουσουλμάνων να διδάσκουν στα παιδιά τους την θρησκεία τους. Αυτό, που αναρωτιέται ο μέσος Έλληνας πολίτης, είναι το ποιός είναι αυτός και με ποιό δικαίωμα ουσιαστικά απαγορεύει από τους Χριστιανούς να διδάσκουν και στα δικά τους παιδιά τη θρησκεία μας;

Η δήλωσή σας, κ. Υπουργέ, προκαλεί αγανάκτηση και είναι υποτιμητική για τη νοημοσύνη όλων όσοι στα ιερά και αιματοβαμμένα χώματα των συνόρων μας, στη Ροδόπη, σας τίμησαν με την εμπιστοσύνη και την ψήφο τους. Την παραθέτω όπως την διατυπώσατε ακριβώς: «Στο πλαίσιο μιας σύγχρονης ευρωπαϊκής μειονοτικής πολιτικής, η ελληνική Πολιτεία προβαίνει στην προκήρυξη των συγκεκριμένων θέσεων δείχνοντας την ευαισθησία της στη θρησκευτική ελευθερία και τον σεβασμό της στα μειονοτικά δικαιώματα. Η Θράκη καθημερινά αναδεικνύεται σε μια ανοιχτή δημοκρατική κοινωνία που αποτελεί πρότυπο για όλα τα κράτη της ευρύτερης περιοχής μας».

Ποιά είναι η «ανοιχτή δημοκρατική κοινωνία» της Θράκης; Ποιοί έχουν δικαιώματα σε αυτήν την «ανοιχτή δημοκρατική κοινωνία»; Πού είναι τα δικαιώματα και η μέριμνα για τους Χριστιανούς κατοίκους της; Η θρησκευτική ελευθερία των Μουσουλμάνων σας κάνει να έχετε τέτοια μέριμνα ή το ότι τελικά στραφήκατε αλλού για ψήφους; Μήπως δεν ξέρετε καλά πως η πολιτική τόσο της παράταξής σας όσο και η πολιτική των υπολοίπων, που απαρτίζουν το Κοινοβούλιο σήμερα, έχει εξοντώσει κάθε στοιχείο Ελληνισμού στα σύνορά μας; Βάλατε σκοπό να φτιάξτε καινούργιους ψηφοφόρους, οι οποίοι έχουν μαζί τους κεφάλαια και δύναμη που θα σας εξασφαλίσει την επανεκλογή; Την ώρα που κλείνουν μία-μία οι επιχειρήσεις στη Θράκη, εσείς κρίνατε πως το μεγαλύτερο πρόβλημα ήταν πως το Κοράνιο δεν διδασκόταν επαρκώς; Την ώρα που αποβιομηχανίζεται μία περιοχή, που κάποτε ήταν κέντρο ανάπτυξης για όλα τα Βαλκάνια, η Πολιτεία φροντίζει να μην μείνει πίσω η εκμάθηση του Κορανίου; Τι είδους ευαισθησία σας διακατέχει η οποία σέβεται τους λίγους και ταυτόχρονα αγνοεί και καταπατάει τους πολλούς;

Οι άνθρωποι στα σύνορα, σήμερα, έχουν την αίσθηση πως είναι ξεχασμένοι. Η Πολιτεία τους θυμάται κάθε τέσσερα χρόνια αλλά δεν τους ξεχνά λεπτό, όσο υποσκάπτει και υπονομεύει το μέλλον τους και το μέλλον των παιδιών τους! Η Πολιτεία χρόνια τώρα αγνοεί επιδεικτικά τα πραγματικά προβλήματα των συνόρων, για ένα απλό λόγο: Η ίδια τα δημιουργεί, τα επιτρέπει και τα ανέχεται. Βλέπετε δεν είναι μικρό πράγμα να στηρίζονται ολόκληρες προεκλογικές εκστρατείες βουλευτών ή ενισχύσεις κομματικών μηχανισμών από αραβικά και μουσουλμανικά οικονομικά συμφέροντα! Ποιος να νοιαστεί για τους Έλληνες που διαβιούν στα σύνορα υπό αυτές τις συνθήκες; Όποιος δίνει χρήματα, θέλει και ανταλλάγματα! Αλλά, κύριοι, δεν είναι δική σας η Πατρίδα για να την ανταλλάξετε! Δεν σας ανήκουν τα σύνορα για να τα ξεπουλήσετε!

Τελικά, κ. Υπουργέ, πρέπει να γίνουμε μειονότητα για να σεβαστείτε την θρησκεία μας και τις παραδόσεις μας μέσα στο ίδιο μας το κράτος; Γιατί, αν τελικά, αυτό πιστεύετε, δεν θα σας αφήσουμε να το πετύχετε! Δεν θα γίνουμε μειονότητα μέσα στην ίδια μας την Πατρίδα επειδή έτσι προστάζουν οι χορηγοί του κάθε πολιτικού της χώρας μας! Δεν γεννήθηκε ακόμα αυτός που για τα χρήματα θα θάψει μία ιστορία και ένα έθνος σαν το δικό μας! Γιατί έχει βαθειά και ακλόνητα θεμέλια! Αυτά για τα οποία πέθαναν οι Πατέρες μας: «Για του Χριστού την πίστη την Αγία και της Πατρίδος την ελευθερία»! Τα χρήματα των χορηγών σας, κύριοι, δεν φτάνουν! Δεν μπορείτε να εξαγοράσετε την Πατρίδα μας!

Δεν θα κουραστώ ποτέ να το λέω και να το γράφω: Είναι η πατρίδα μας και την θέλουμε πίσω!

Μανώλης Β. Βολουδάκης

άρθρο για την εφημερίδα «ΘΡΑΚΗ» της Ξάνθης

Έτσι σέβονται οι Ρώσοι τα ιερά και τα όσια

2008-08-29T13:17:00.000+03:00

Δείτε φωτογραφία από ρώσους αλεξιπτωτιστές που κρατούν τον Σταυρο και
εκκλησιαστικά λάβαρα κατά την διάρκεια της λιτανείας του Προφήτη Ηλία
(2 Αυγούστου με το παλιό ημερολόγιο).
Αλλά εκεί έχουν πλέον τον Πούτιν στην κυβέρνηση
Ουτε Γέλτσιν,ουτε Γιωργάκη,ούτε Κωστάκη.

Ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός

2008-08-28T21:06:00.000+03:00

Ο άγιος Κοσμάς αποτελεί τη σημαντικότερη προσωπικότητα του Γένους μας κατά τη διάρκεια της τουρκικής σκλαβιάς. Ο λαός το ανεγνώρισε αυτό και τον τίμησε με ποικίλους τρόπους, όπως ανέγερση ναών προς τιμήν του, κατασκευή ανδριάντων και προτομών, ιστόρηση πλήθους αγιογραφιών και φορητών εικόνων σε ναούς της χώρας.

Ο άγιος παραθεωρείται συστηματικά από τους οπαδούς του λεγομένου «δυτικού διαφωτισμού». Καθώς η ιστορία δεν είναι δυνατόν να γραφεί του ιστορικού απαλλαγμένου από τις προκαταλήψεις της ιδεολογίας, την οποία πρεσβεύει, γινόμαστε συνεχώς μάρτυρες της προκλητικής προβολής προσώπων, τα οποία όχι μόνο δεν εμφορούνταν από τα γενικώς αποδεκτά πανανθρώπινα ιδανικά, αλλά απεναντίας διακρίνονταν για αδυναμίες ποταπές και ιδιοτέλεια. Τα πρόσωπα αυτά καταβάλλεται προσπάθεια να αποτελέσουν πρότυπα για τους μαθητές και φοιτητές, ώστε παρασυρμένοι και αυτοί να μεταλαμπαδεύσουν την ιδεολογία του «διαφωτισμού» ως σωτήρια για την ανθρωπότητα. Το κατ’ εξοχήν προβαλλόμενο, από τους παντοίους οπαδούς του «διαφωτισμού», δεξιάς ή αριστεράς αποκλίσεως, πρόσωπο είναι αυτό του Βολταίρου.

Στο βιβλίο ιστορίας της ΣΤ΄ Δημοτικού, το οποίο αποσύρθηκε, υπό τους θρήνους και την αγανάκτηση της αρμόδιας για την έγκριση υπουργού, της συντακτικής ομάδας, ομάδας πανεπιστημιακών και πολιτικών του «εκσυγχρονιστικού» και «προοδευτικού» χώρου, αναγράφεται για τον διαφωτισμό:

«Οι φιλόσοφοι του Διαφωτισμού δεν περιορίζονται στη μελέτη, αλλά προσπαθούν να βελτιώσουν τον κόσμο με συγκεκριμένες προτάσεις. Αμφισβητούν τις παλιές αξίες και οραματίζονται έναν καινούριο κόσμο. Στη θέση του θρησκευτικού φανατισμού, των προλήψεων και των δεισιδαιμονιών που επικρατούν στη δυτική Ευρώπη, προτείνουν την ανεξιθρησκεία και τον ορθό λόγο. Εναντιώνονται στην απολυταρχία και υποστηρίζουν τα δικαιώματα του ανθρώπου και του πολίτη. Θέλουν να καταργήσουν τη δουλεία και υπερασπίζονται την ισότητα μεταξύ των ανθρώπων. Πιστεύουν στην πρόοδο της ανθρωπότητας και έχουν εμπιστοσύνη στον άνθρωπο και στη σκέψη του. Θαυμάζουν την επιστήμη και υποστηρίζουν τα γράμματα».

Το κείμενο συνοδεύεται από φωτογραφία του Βολταίρου σε μέγεθος 8 μισών σειρών έναντι 3,5 πλήρων σειρών του κειμένου που παραθέσαμε. Παρατίθενται ακόμη 4 μικρές φωτογραφίες ισαρίθμων οπαδών του «διαφωτισμού».

Ο αντίπαλος του «διαφωτισμού», η απολυταρχία των ευγενών και του ανωτέρου κλήρου, είναι αναμφισβήτητα εύκολος στόχος. Ουδείς αντιλέγει για την καταπολέμηση νοσηρών εκδηλώσεων όπως θρησκευτικού φανατισμού («Ιερή» εξέταση), δεισιδαιμονιών και προλήψεων. Ουδείς αντιλέγει επίσης για τον αγώνα υπέρ της προσωπικής ελευθερίας (ατομικής κατά τους υλιστές του «διαφωτισμού»). Αποσιωπώνται όμως έντεχνα δύο βασικά θέματα: Ποια ήταν η κατάσταση στην «καθ’ ημάς Ανατολή» και ποια η θέση της Ορθόδοξης Εκκλησίας απέναντι στις νοσηρές εκδηλώσεις στη Δύση. Ο μαθητής παραμένει σκόπιμα σε πλήρη άγνοια των θέσεων τόσο του Ευαγγελίου του Χριστού, όσο και των μεγάλων Πατέρων της Εκκλησίας, ένας από τους οποίους υπήρξε ο άγιος Κοσμάς.

Για τον άγιο Κοσμά βιβλίο που προαναφέραμε γράφει:

«Σημαντική είναι η προσφορά των δασκάλων του γένους που με τις ιδέες και τη διδασκαλία τους συμβάλλουν στην πνευματική ανάπτυξη και προετοιμάζουν το γένος των Ελλήνων για την εθνική ανεξαρτησία. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν ο Κοσμάς ο Αιτωλός και ο Αδαμάντιος Κοραής».

Ούτε φωτογραφίες ούτε κάποια άλλη αναφορά στο έργο τους υπάρχει, αν και ο Κοραής υπήρξε οπαδός του «διαφωτισμού».

Ο άγιος Κοσμάς, υπήρξε η σημαντικότερη φυσιογνωμία, αλλά δεν ήταν οπαδός του «διαφωτισμού». Έτσι δεν δικαιούται να προβάλλεται από τα εγχειρίδια της υποδούλωσης στο «δυτικό πνεύμα». Το έργο του υπήρξε πολυσχιδές και εθνοσωτήριο:

210 Ελληνικά σχολεία και 1100 κοινά, ιδρύθηκαν με παρότρυνσή του.

4000 κολυμβήθρες αγοράστηκαν με προσφορές εχόντων.

1500 παραμάνες παραιτήθηκαν από την υπηρεσία τους σε μουσουλμανικές οικογένειες.

500.000 κομποσκοίνια και σταυρουδάκια μοιράστηκαν, ώστε να αναθερμανθεί η πίστη των υποδούλων που λυγίζοντας από τα βάσανα (πού δεν είδε η συντακτική ομάδα του βιβλίου, καθώς παρέθεσε μία μόνο γνώμη, αυτή κάποιου απεσταλμένου του Γάλλου βασιλιά στο σουλτάνο) εξισλαμίζονταν.

Εκατομμύριο και πλέον άρχισε να προσέρχεται στα Μυστήρια της Εκκλησίας και να ζωντανεύει μέσα του η πίστη και μ’ αυτή και η ελπίδα για το «ποθούμενο».

Χιλιάδες δένδρα εμβολιάστηκαν και η τέχνη του εμβολιασμού μεταδόθηκε σε μεγάλη έκταση.

Ο Βολταίρος υπήρξε ο χαρακτηριστικότερος εκπρόσωπος της αναδυόμενης αστικής τάξης, αυτής που αργότερα ανέτρεψε την εκφυλισμένη τάξη των ευγενών. Δύο γελοιογραφίες του τέλους του 18^ου αιώνα που περιέχονται στο βιβλίο της ιστορίας που κρίνουμε και δείχνουν τη μεταβολή μετά το 1789 είναι τραγικά παραπλανητικές για τον μαθητή. Δεν αποτίναξε από την πλάτη του ο λαός ευγενείς και ανώτερο κλήρο, για να τους χρησιμοποιήσει πλέον ως υποζύγια. Παρέμεινε φορτωμένος με τη νέα τάξη, την αστική. Το ποιος πράγματι υπήρξε ο Βολταίρος μας το κάνει γνωστό χωρίς ενδοιασμούς αστική εγκυκλοπαίδεια (συνεπώς απυρόβλητη από την κατηγορία της προκατάληψης), η Πάπυρος-Larousse-Brittanica! “Χωρίς να παραγνωρίζει κανείς τον περίπλοκο χαρακτήρα και τις αντιφάσεις του, μπορεί να τον χαρακτηρίσει ως έναν από τους αυθεντικότερους εκπροσώπους της πλούσιας και τολμηρής αστικής τάξης, που είχε ανάγκη από πολιτικές ελευθερίες για να εξασφαλίσει την οικονομική της δύναμη, βρίσκοντας στήριγμα στους ισχυρούς. Έτσι εξηγούνται οι δύο όψεις που παρουσιάζει: από τη μια ο αγωνιστής που μάχεται για τις ελευθερίες της σκέψης, της έκφρασης και του εμπορίου, ο υπέρμαχος της ανεξιθρησκείας και του διαφωτισμού, ανυποχώρητος στον αγώνα κατά των προλήψεων. Από την άλλη ο κτητικός, ο εγωιστής, ο αμετακίνητος μέχρι κακοπιστίας στις προκαταλήψεις του, σκληρός στους εχθρούς του, αμείλικτος προς τους δανειστές του και δύσπιστος απέναντι στον «όχλο»».

Αλλά γιατί ο συντάκτης του λήμματος χαρακτηρίζει τη συμπεριφορά του Βολταίρου αντιφατική; Δεν είναι κλασική συμπεριφορά μεγαλοαστού, ο οποίος εξαπατά τον λαό (εντυπωσιακή η χρήση του όρου «όχλος» στο λήμμα!) για να θησαυρίζει σε βάρος του. Δεν γευόμαστε όλοι σήμερα τις συνέπειες από την κυριαρχία της αστικής τάξης, η οποία άλωσε το Κράτος και ασκεί την εξουσία δια των οικονομικά ισχυρών με εντολοδόχους τους πολιτικούς; Και όλα αυτά στο όνομα του αστικού υλισμού, ο οποίος μεσουρανεί.

Ο άγιος Κοσμάς είπε σε κάποια από τις σωζόμενες διδαχές του: «Δεν έχω μήτε σακκούλα, μήτε σπίτι, μήτε κασέλλα, μήτε άλλο ράσο, αλλά παρακαλώ τον Θεό να μη μου δώσει μέχρι το τέλος της ζωής μου, διότι ωσάν κάμνω αρχήν να παίρνω άσπρα έχασα τον αδελφόν μου».

Οι οπαδοί του «διαφωτισμού» αναμασούν διαρκώς και με έμφαση τη ρήση του Βολταίρου: «Δεν συμφωνώ μ’ αυτά που λές, αλλά είμαι πρόθυμος να θυσιάσω και τη ζωή μου για να έχεις το δικαίωμα να τα λες»! Αχ, τα λόγια τα δημαγωγικά, τα παχειά και τα μεγάλα, που κοιμίζουν διαχρονικά τους λαούς.

Ο άγιος Κοσμάς πρόσφερε τη ζωή του θυσία για να μην χαθεί το Γένος αποκαμωμένο από τα βάσανα της σκλαβιάς. Δεν έπεσε όμως θύμα του κατακτητή, αλλά της «ευγενικής» τάξης των πλουσίων αστών Εβραίων, των οποίων έθιγε τα οικονομικά συμφέροντα. Σήμερα οι Εβραίοι πανηγυρίζουν την πλανητική, μέσω του χρήματος, κυριαρχία. Πρόσφατα πέτυχαν μία ακόμη νίκη στη χώρα μας: Το μάθημα των θρησκευτικών εξοβελίζεται από τον κατάλογο των υποχρεωτικών για λόγους ελευθερίας της συνειδήσεως. Η ιστορία, γραμμένη υπό το πρίσμα του «διαφωτισμού», όμως παραμένει υποχρεωτικό. Οι εχθροί της πίστης μας εργάζονται ευσυνείδητα. Εμείς τι κάνουμε;

Ελληνισμός Χριστιανισμός: Η συνάντηση των δύο κόσμων [άρθρο του Ιωάννη Περγάμου (Ζηζιούλα)]

2008-07-26T20:00:00.006+03:00

Α. Η ΓΕΝΕΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΥ

Αντίθεση και αλληλεπίδραση

Το πρόβλημα των ιστορικών καταβολών του Χριστιανισμού δεν μας ενδιαφέρει εδώ σαν ερώτημα απόλυτο, αλλά μόνο στη σχέση του Χριστιανισμού με τον Ελληνισμό στους τρεις πρώτους αιώνες. Έτσι το ερώτημα των ιστορικών καταβολών του Χριστιανισμού παίρνει για μας συγκεκριμένα την ακόλουθη σειρά: ποιος ήταν ο ρόλος που διαδραμάτισε ο Ελληνισμός στην πρώτη ιστορική εμφάνιση του Χριστιανισμού; Υπήρξε άραγε κάποια παρουσία του ελληνικού πνεύματος στο ιστορικό αυτό υπέδαφος, που έφερε στο φως της Ιστορίας τις πρώτες χριστιανικές κοινότητες μαζί με την πίστη τους στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού; Ποια είναι ή σχέση Ελληνισμού και Χριστιανισμού στις ιστορικές καταβολές του τελευταίου;

Μετά τη δύση της λεγόμενης "Θρησκειολογικής Σχολής", που είχε τονίσει με ιδιαίτερη έμφαση τη σχέση του αρχικού Χριστιανισμού με τις μυστηριακές θρησκείες της εποχής του και ιδιαίτερα με τον Ελληνισμό, η σύγχρονη έρευνα έχει πλέον πεισθή ότι οι ιστορικές ρίζες του Χριστιανισμού δεν πρέπει να αναζητηθούν πρωταρχικά στον Ελληνισμό καθαυτό ή γενικά στο εξωβιβλικό θρησκειακό περιβάλλον της εποχής εκείνης, αλλά στον Ιουδαϊσμό των χρόνων εκείνων. Η αναγνώριση των πρώτων καταβολών του Χριστιανισμού έγινε κυρίως με την ανακάλυψη του εσχατολογικού χαρακτήρος, που φέρει ο αρχικός Χριστιανισμός και ιδιαίτερα η μορφή του Ιησού Χριστού, όπως μας παρουσιάζεται στα Ευαγγέλια. Η πεποίθηση αυτή της σύγχρονης έρευνας, που ξεκινά με τα έργα κυρίως των J.Weiss και Α. Schweitzer, έχει πλέον τόσο βαθιά εδραιωθή, ώστε κάθε προσπάθεια κατανοήσεως του προσώπου, των λόγων και του έργου του Ιησού Χριστού να συναρτάται αυτομάτως με την έρευνα του Ιουδαϊσμού των χρόνων εκείνων. Η πεποίθηση ότι o Ιησούς Χριστός ήταν "Ιουδαίος", ότι "η σωτηρία εκ των Ιουδαίων εστί" και ότι ο Χριστιανισμός ξεπήδησε στην Ιστορία σαν μια μορφή εκπληρώσεως των προσδοκιών του Ιουδαϊσμού της εποχής εκείνης, έχει σχεδόν πλήρως εκτοπίσει κάθε παλαιότερη προσπάθεια συσχετισμού του αρχικού Χριστιανισμού με τον Ελληνισμό. Το άμεσο, λοιπόν, υπέδαφος πού εξέθρεψε τον αρχικό Χριστιανισμό πρέπει να αναζητηθή στον Ιουδαϊσμό και όχι στον Ελληνισμό της εποχής εκείνης. Σημαίνει άραγε τούτο ότι πρέπει να αποκλεισθή κάθε παρουσία και σημασία του Ελληνισμού στις ιστορικές καταβολές του Χριστιανισμού;

Η απάντηση στο ερώτημα αυτό δεν είναι απλή· αποτελεί ένα από τα περιπλοκώτερα προβλήματα της Ιστορίας. Η αιτία της δυσκολίας συνίσταται σε τούτο: Από το ένα μέρος ο Ιουδαϊσμός και ο Ελληνισμός αντιπροσωπεύουν για την εποχή εκείνη δύο πνευματικά και πολιτιστικά μεγέθη τόσο ασυμβίβαστα μεταξύ τους, ώστε αρκεί να διαπιστωθή η παρουσία του ενός για να αποκλεισθή αυτόματα η παρουσία του άλλου. Η αντίθεση μεταξύ Ιουδαϊσμού και Ελληνισμού υπήρξε τόσο σφοδρή, ώστε να οδηγήση σε σκληρούς, μακροχρόνιους και πολλές φορές αιματηρούς αγώνες αλληλοεξοντώσεως. Από το άλλο όμως μέρος, μέσα σ' αυτή την εξοντωτική πάλη πραγματοποιόταν μια σταθερή και βαθιά διείσδυση του Ελληνισμού στον Ιουδαϊσμό και αντίστροφα. Ο Ελληνισμός που κυριαρχούσε πολιτιστικά στον ιστορικό χώρο του Ιουδαϊσμού της εποχής εκείνης προκαλούσε την αντίδραση του Ιουδαϊσμού, ακριβώς γιατί με την αναπόφευκτη διείσδυσή του γινόταν απειλητικός για την ίδια την υπόσταση του Ιουδαϊσμού. Έτσι αντίθεση και επίδραση ενεργούν ταυτόχρονα και κάνουν την ιστορική εικόνα πιο πολύπλοκη από όσο εμφανίζεται συνήθως στα μάτια επιπόλαιων ερευνητών.

Η ιστορική πραγματικότητα εμφανίζεται μάλιστα ακόμη πιο πολύπλοκη, αν σκεφθή κανείς ότι οι παράγοντες που συγκροτούν το θρησκευτικό περιβάλλον του αρχικού Χριστιανισμού δεν είναι μόνον ο Ιουδαϊσμός και ο Ελληνισμός, αλλά και οι διάφορες ανατολικές θρησκείες της Αιγύπτου κλπ., καθώς και η περσική θρησκεία, που διαδραματίζει αποφασιστικότατο ρόλο στη διαμόρφωση τόσο του Ιουδαϊσμού, όσο και του Ελληνισμού της εποχής εκείνης. Από την άποψη, λοιπόν, τουλάχιστον της θρησκευτικής καταστάσεως της εποχής εκείνης οι όροι "Ιουδαϊσμός" και "Ελληνισμός" αποτελούν γενικεύσεις, που μπορούν να αποδειχθούν παραπλανητικές, αν δεν προσέξη κανείς πολύ. Οπωσδήποτε όμως παραμένει γεγονός ότι, παρά τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ των διαφόρων αυτών θρησκευτικών ρευμάτων, δεν παύει να ισχύη μια ουσιαστική διάκριση τόσο μεταξύ του Ιουδαϊσμού και του Ελληνισμού, όσο και των άλλων παραγόντων, που αναφέραμε προηγουμένως. Η διάκριση αυτή επιτρέπει να γίνη λόγος για ένα ιστορικό και θρησκευτικό περιβάλλον, που είναι βασικά "Ιουδαϊκό" και που σε αντιδιαστολή με τους άλλους παράγοντες, και ιδιαίτερα με τον Ελληνισμό, αποτελεί το περιβάλλον που οδηγεί στην εμφάνιση του αρχικού Χριστιανισμού.
Οι παρατηρήσεις αυτές οδηγούν στο συμπέρασμα ότι, για να κατανοήσουμε τη σχέση Ελληνισμού και Χριστιανισμού στις ιστορικές καταβολές του τελευταίου, είναι ανάγκη να αρχίσουμε από τη σχέση Ελληνισμού και Ιουδαϊσμού στα χρόνια που προηγούνται της εμφανίσεως του Χριστιανισμού. Με τον τρόπο αυτό θα φθάσουμε στη σχέση Ελληνισμού και αρχικού Χριστιανισμού όχι απευθείας, αλλά δια μέσου του Ιουδαϊσμού, που αναγνωρίζεται πια ως το άμεσο ιστορικό περιβάλλον που γέννησε τον Χριστιανισμό.

Οι ελληνικές επιδράσεις στον εβραϊκό χαρακτήρα του ιουδαϊσμού Ο Ελληνισμός επιδρά στον Ιουδαϊσμό των ελληνιστικών χρόνων σε όλα σχεδόν τα επίπεδα (πολιτικό, οικονομικό, στρατιωτικό, πολιτιστικό, φιλοσοφικό και θρησκευτικό) τόσο σε περιόδους θρησκευτικής ανοχής κυρίως τότε, όσο και σε περιόδους συγκρούσεων και διωγμού. Η γνώμη ότι ο Ιουδαϊσμός της Παλαιστίνης (από τον οποίο γεννάται ιστορικά ο Χριστιανισμός) σε σύγκριση με αυτόν της Διασποράς παρέμεινε ουσιαστικά ανέπαφος από τον Ελληνισμό, αποδεικνύεται εσφαλμένη. Μέσα στην καρδιά του Ιουδαϊσμού κυοφορούνται στους χρόνους που εξετάσαμε αλλοιώσεις του παραδοσιακού εβραϊκού χαρακτήρος του Ιουδαϊσμού μεγάλης σημασίας για ό,τι θα συμβή αργότερα. Οι βασικότερες από αυτές τις αλλοιώσεις σχετίζονται με την εισαγωγή της συστηματικής και θεωρητικής σκέψεως στον Ιουδαϊσμό με τη συστηματική θεώρηση του κόσμου και της Ιστορίας, που συνεπάγεται μια διεύρυνση του πνευματικού ορίζοντος προς την κατεύθυνση της ενότητας και παγκοσμιότητας της Ιστορίας, μια κατεύθυνση που ήταν ήδη δυναμικά παρούσα στη βιβλική έννοια της δημιουργίας.

Παρ' όλα αυτά θα ήταν λάθος να νομισθή ότι η διείσδυση αυτή του Ελληνισμού εξαφάνισε εντελώς τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του Ιουδαϊσμού. Η συσπείρωση γύρω από την torah και την προφητική παράδοση ήταν τόσο ισχυρή, ιδιαίτερα μετά την προσπάθεια του βίαιου εξελληνισμού των Ιουδαίων από τον Αντίοχο Δ΄, ώστε η επάνοδος στα αρχικά ουσιαστικά συστατικά της εβραϊκής θρησκείας να είναι δυνατή ακόμη και κάτω από τις πιο αντίξοες συνθήκες. Έτσι νέες μορφές θεωρήσεως του κόσμου, όπως η Αποκαλυπτική, αντί να εξαλείψουν τελικά, διαιωνίζουν την αρχαία εβραϊκή νοοτροπία. Στις ημέρες της εμφανίσεως του Χριστιανισμού η εσχατολογική προσδοκία, που είχε καλλιεργήσει η Αποκαλυπτική, δίνει τη βάση για την ανάπτυξη της νέας πίστεως σε καθαρά εβραϊκάπροφητικά σχήματα σκέψεως. Η θεώρηση του κόσμου κάτω από το πρίσμα της Ιστορίας και όχι του αφηρημένου θρησκευτικού στοχασμού ή της κοσμολογίας παραμένει το σημείο συνδέσεως της νέας πίστεως, που θα αναπτυχθή γύρω από το πρόσωπο του Ιησού Χριστού, με τον παραδοσιακά εβραϊκό Ιουδαϊσμό μάλλον παρά με τον Ελληνισμό.

Εν τούτοις ο Ελληνισμός διαδραμάτισε έναν καίριο διπλό ρόλο σε όλη την εξέλιξη αυτή από τον Ιουδαϊσμό στον Χριστιανισμό. Από το ένα μέρος με την απειλητική παρουσία του και τη διείσδυσή του στον Ιουδαϊσμό συνετέλεσε στο να στενέψη η καρδιά του Ιουδαϊσμού σε μια αποκλειστικότητα εθνικιστική, που ταύτιζε τον Νόμο με το γράμμα των διατάξεών του και την εσχατολογική προσδοκία με τα στενά πολιτικά και εθνικά συμφέροντα των Ιουδαίων, ήταν μια στάση αυτοάμυνας και αυτοπροστασίας, που αναπτύχθηκε φυσικά μετά τις διεισδυτικές επιτυχίες του Ελληνισμού, και οδήγησε στην κατάσταση, στην οποία βρίσκουμε τον Ιουδαϊσμό στα χρόνια του Ιησού Χριστού. Από την κατάσταση αυτή, σε συνδυασμό με τις απέραντες προσηλυτιστικές δυνατότητες που είχε ο Ιουδαϊσμός στον ελληνορωμαϊκό χώρο, ύστερα από το κύρος που του έδωσαν οι επιτυχίες του Μακκαβαϊκού πολέμου και η υπεροχή και έλξη της μονοθεϊστικής και ηθικής διδασκαλίας του, δημιουργήθηκε το δίλημμα της ιουδαϊκής θρησκείας μεταξύ ενός ανοίγματος προς τα "έθνη" και μιας συντηρητικής αυτοπροστασίας της εθνικής του ταυτότητος. Ο μεγάλος αριθμός των "προσηλύτων" στα χρόνια του Ιησού, που διστάζουν να κάμουν το τελικό βήμα της πλήρους εντάξεώς τους στον Ιουδαϊσμό, μαρτυρεί την τραγικότητα του διλήμματος αυτού, που δημιούργησε ο Ελληνισμός στον Ιουδαϊσμό της εποχής εκείνης. Από αυτή ακριβώς την αδυναμία του Ιουδαϊσμού ξεπήδησε η δυνατότητα του Χριστιανισμού. Παρεξηγημένος σαν μια απειλή κατά του Νόμου και της ιουδαϊκής αυτοσυνειδησίας, ο Χριστιανισμός, με το προφητικό του πνεύμα ανοίγεται πρώτα προς τους μισητούς Σαμαρείτες και έπειτα στους μη Ιουδαίους γενικά. Η ιστορική ευκαιρία του Χριστιανισμού προπαρασκευάζεται έτσι από τον διχασμό που δημιουργείται στην καρδιά του Ιουδαϊσμού ανάμεσα στις οικουμενικές δυνατότητες που έκρυβε η βιβλική πίστη του και στην ανάγκη της αυτοπροστασίας και επιβιώσεώς του ως εθνικής ομάδος. Αυτή είναι η μεγάλη συμβολή (αρνητικά) του Ελληνισμού στην εμφάνιση του Χριστιανισμού: η πρόκληση μιας γόνιμης "κρίσεως συνειδήσεως" στον Ιουδαϊσμό, μιας κρίσεως που θα προκαλέση αργότερα και στον Χριστιανισμό το ίδιο "προκλητικό" ελληνικό πνεύμα. Έτσι, όπως θα δούμε, οι πρώτοι που θα αναγνωρίσουν και θα εγκολπωθούν τις δυνατότητες του Χριστιανισμού θα είναι οι Ελληνιστές Ιουδαίοι, αυτοί δηλαδή που πιο πολύ από κάθε άλλον ζουν τον εσωτερικό αυτό διχασμό του Ιουδαϊσμού.

Αλλά η συμβολή αυτή του Ελληνισμού στην εμφάνιση του Χριστιανισμού συνοδεύεται, σαν την άλλη όψη του ίδιου νομίσματος, από κάτι πολύ πιο θετικό. Είδαμε πόσο σημαντική υπήρξε για τον Ιουδαϊσμό η τάση που απέκτησε κάτω από την επίδραση του ελληνικού πνεύματος να σκέπτεται "Οντολογικά", να συνδυάζη δηλαδή τα πρακτικά και ιστορικά διαφέροντα, που του κληροδότησε η εβραϊκή σκέψη, με το ερώτημα του όντος, του σταθερού σημείου αναφοράς της πραγματικότητος. Χάρη στο νέο αυτό στοιχείο που εισάγει ο Ελληνισμός, δύο τουλάχιστον θεμελιακές προϋποθέσεις δημιουργούνται για την εμφάνιση του Χριστιανισμού: α) η ενότητα και παγκοσμιότητα της Ιστορίας, που θα χρησιμεύση ως υπέρβαση της εθνικιστικής στενότητος, που είχε κυριεύσει τον Ιουδαϊσμό, και ως αξιοποίηση της βιβλικής εννοίας της δημιουργίας με απέραντες δυνατότητες ιεραποστολής για τον Χριστιανισμό, και β) η Χριστολογία, που χάρη στην ελληνική αυτή προεργασία θα αντικαταστήση την Οντολογία του Νόμου, του σταθερού αυτού σημείου αναφοράς της ιουδαϊκής συνειδήσεως, με την Οντολογία ενός προσώπου, του Ιησού Χριστού, που ταυτιζόμενος με τον ίδιο τον Θεό θα γίνη το σταθερό σημείο αναφοράς όλης της Ιστορίας. Έτσι η παρουσία της ελληνικής σκέψεως στις ιστορικές διεργασίες, που οδηγούν στην πρώτη Χριστολογία, αντιπροσωπεύει το βασικότερο θέμα που πρέπει να ελκύση την προσοχή μας.

Β. Η ΠΑΥΛΕΙΑ ΣΥΝΘΕΣΗ Η θέση του Παύλου στο θέμα της σχέσεως Ελλήνων και Ιουδαίων

Όπως φαίνεται από την επιχειρηματολογία που αναπτύσσει στην "Προς Γαλάτας" επιστολή του, η διαμόρφωση της θέσεως του Παύλου στο θέμα της σχέσεως Ελλήνων και Ιουδαίων στον Χριστιανισμό αρχίζει από τη ριζική αναθεώρηση της ραββινικής θεολογίας των Φαρισαίων, την οποία είχε μελετήσει και στην οποία ανήκε και ο ίδιος πριν γίνη χριστιανός ("κατά νόμον Φαρισαίος"). Προσεκτική μελέτη της επιχειρηματολογίας του αυτής δείχνει ότι το καίριο σημείο διαφωνίας του με τη θεολογία των Φαρισαίων αφορούσε την ιδέα τους ότι ο άνθρωπος δικαιώνεται έναντι του θεού μόνον αν τηρήση τον Νόμο και μάλιστα αν τον τήρηση ολόκληρο. Η ιδέα αυτή έφερε αυτόματα σε σύγκρουση τον Χριστιανισμό με τον Ιουδαϊσμό των Φαρισαίων, γιατί οι Ιουδαίοι που έγιναν Χριστιανοί μετέθεσαν τη βάση της δικαιώσεώς τους από τον Νόμο στο πρόσωπο του Μεσσία, του Χριστού. Έτσι όλοι οι Χριστιανοί και όχι μόνον ο Παύλος ανοίγουν πια τον δρόμο για τη δικαίωση έναντι του θεού σε όλους όσοι δεν γνωρίζουν ή δεν τηρούν τον Νόμο, ολικά ή μερικά. Αυτό επιτρέπει στον Παύλο να θέση το καίριο ερώτημα (στον Πέτρο αλλά κατ' επέκταση και σε όλους τους εξ Ιουδαίων Χριστιανούς): "ει συ Ιουδαίος υπάρχων εθνικώς και ουχί ιουδαϊκώς ζης, πώς τα έθνη αναγκάζεις ιουδαΐζειν;" (Γαλ. 2, 14). Εδώ ακριβώς βρίσκεται το αποφασιστικό σημείο στη σχέση Χριστιανισμού και εθνικών. Εφόσον η σωτηρία του ανθρώπου στηρίζεται πια στην πίστη στο πρόσωπο του Χριστού και όχι στην τήρηση του Νόμου, η πόρτα ανοίγει αναπόφευκτα και σε όσους δεν τηρούν ή δεν γνωρίζουν καν τον Νόμο.

Αυτό φαίνεται να δημιουργή μια πλήρη εξίσωση Ιουδαίων και Ελλήνων έναντι του θεού. Έτσι μπορεί να διακήρυξη ο Παύλος ότι "ουκ έστι διαστολή Ιουδαίου τε και Έλληνος" και ότι στην κοινωνία της Εκκλησίας "ουκ ένι Ιουδαίος ουδέ Έλλην.... πάντες γαρ υμείς είς έστε εν Χριστώ Ιησού". Ωστόσο υπάρχει πάντοτε, για τον Παύλο τουλάχιστον, μια διάκριση. Η διάκριση αυτή βρίσκεται στο γεγονός ότι, ενώ όλοι Ιουδαίοι και Έλληνες είναι πια δικαιωμένοι και ίσοι έναντι του Θεού, οι επαγγελίες και ο ίδιος ο Μεσσίας προήλθαν από τους Ιουδαίους και όχι από τους Έλληνες. Με αλλά λόγια οι Ιουδαίοι προηγούνται στον Χριστιανισμό από τους Έλληνες, όχι μόνο χρονικά αλλά και ουσιαστικά, αφού με το να γίνουν χριστιανοί οι Έλληνες γίνονται ουσιαστικά "σπέρμα του Αβραάμ", όπως βιάζεται να προσθέση ο Παύλος αμέσως μετά τη διακήρυξη ότι είναι πια ίσοι εν Χριστώ. Γι' αυτό ακριβώς το κήρυγμα του Χριστού πρέπει να αρχίση πρώτα από τους Ιουδαίους ("Ιουδαίω τε πρώτον και Έλληνι"). Γι' αυτό θα ευχόταν ο ίδιος να γίνη ανάθεμα, αρκεί να σωθούν οι Ιουδαίοι (Ρωμ. 9, 3). Γι' αυτό, για τον Παύλο τουλάχιστον, η Εκκλησία δεν είναι ολοκληρωμένη ωσότου εισέλθη και ο Ισραήλ σ' αυτήν. Τις ιδέες αυτές τις αναπτύσσει ο Παύλος διεξοδικά, στα κεφάλαια 911 της "Προς Ρωμαίους" επιστολής του. Απευθυνόμενος εκεί στους εθνικούς που έγιναν χριστιανοί βλέπει μπροστά του ένα συγκλονιστικό "μυστήριο" του ελέους του Θεού: η απείθεια των Ιουδαίων στο κήρυγμα περί Χριστού ανοίγει τον δρόμο στους μη Ιουδαίους να γίνουν δεκτοί στις επαγγελίες του Θεού που δόθηκαν στους Ιουδαίους. Τώρα όμως εδώ είναι ένα βαρυσήμαντο σημείο ο Ισραήλ θα σωθή πια μόνο περνώντας από τους εθνικούς ("τω υμετέρω ελέει ίνα και αυτοί Ιουδαίοι ελεηθώσι", Ρωμ. 11, 31). Για κάποιον που πίστευε, όπως ο Παύλος, σε όλη του τη ζωή ότι ή σωτηρία του κόσμου βρίσκεται μόνο στον Ιουδαϊσμό, είναι συγκλονιστικό να σκεφθή ότι ο Ισραήλ τελικά θα σωθή περνώντας από μια κοινωνία, την Εκκλησία, που βασικά πια την αποτελούν οι Έλληνες εθνικοί: "Ω βάθος πλούτου και σοφίας και γνώσεως Θεού! ως ανεξερεύνητα τα κρίματα αυτού και ανεξιχνίαστοι αι οδοί αυτού", αναφωνεί στο τέλος του 11ου κεφαλαίου. Το γεγονός της παρουσίας των Ελλήνων και μάλιστα κατά πλειονότητα στην Εκκλησία είναι για τον Παύλο η ανατροπή κάθε λογικής και κάθε σοφίας, όπως την είχε μάθει στη θρησκευτική του διαπαιδαγώγηση. Γι' αυτό, όταν γράφεται η "Προς Εφεσίους" επιστολή, σε μια εποχή (αρχές ίσως του 60 μ.Χ.), που πιθανόν να είχε γίνει ήδη σαφές ότι βασικά η Εκκλησία συνδέεται πια ιστορικά με τον Ελληνισμό, το όλο θέμα της θέσεως των Ελλήνων μέσα στην Εκκλησία, δηλαδή της ενότητος Ιουδαίου και Έλληνος σε ένα σώμα, χαρακτηρίζεται ως ανεξερεύνητο μυστήριο, ως η κατ' εξοχήν απόδειξη της επεμβάσεως του Θεού στην Ιστορία.

Ο Παύλος και οι ελληνικές κατηγορίες σκέψεως Αν επιχειρήσουμε τολμηρότατο μέσα σε λίγες γραμμές να δώσουμε μια εικόνα του τρόπου με τον οποίο αφομοιώνονται και αλλοιώνονται στη σκέψη του Παύλου τόσο οι εβραϊκές, όσο και οι ελληνικές κατηγορίες σκέψεως, για να βγη από αυτές το νέο, το καθαρά χριστιανικό ή Παύλειο, θα πρέπει να θυμηθούμε τα γενικά πλαίσια της θεολογικής σκέψεως του Παύλου και να τοποθετήσουμε μέσα σ' αυτά τις ειδικές περιπτώσεις των όρων ή νοημάτων πού υφίστανται την αλλοίωση. Βασικά ο Παύλος βλέπει τον άνθρωπο και γενικά το θέμα της αλήθειας μέσα στα βιβλικά πλαίσια της δημιουργίας και της ιστορίας της σωτηρίας, όπως αυτά πραγματοποιούνται στο πρόσωπο του Χριστού και στην κοινωνία του Αγίου Πνεύματος, στην Εκκλησία. Κάθε έννοια, είτε εβραϊκή είτε ελληνική είναι η προέλευσή της, περνά μέσα από το διυλιστήριο αυτό, όπου αποκτά τη νέα σημασία της. Αυτό συμβαίνει π.χ. με τη χρήση του όρου "συνείδησις" (και του ρηματικού τύπου "σύνοιδα"), που τον συναντούμε πολύ συχνά στις επιστολές του Παύλου. Η ελληνική σκέψη αρχίζει, χρονολογικά και ουσιαστικά, από την αντίληψη του ανθρώπου ως σκεπτομένου όντος που αποκτά με αυτό τον τρόπο "συνείδηση" του κόσμου αλλά και του εαυτού του μαζί με όλες τις πολώσεις που περιλαμβάνονται στον τελευταίο και που οδηγούν στα ηθικά διλήμματα και στους "ελέγχους". Από εκεί οδηγείται η ελληνική σκέψη στην ηθική έννοια της συνειδήσεως, που επικρατεί ιδιαίτερα στους χρόνους λίγο πριν από την Καινή Διαθήκη. Στην εβραϊκή νοοτροπία, αντίθετα, η βάση της γνώσεως γενικά βρίσκεται στον θεό και στον λόγο του, ο οποίος δημιουργεί τη συνείδηση όχι πια στον ανθρώπινο νου, αλλά στην "καρδίαν" του ανθρώπου, στον χώρο της υπακοής και της αγάπης. Ο Παύλος με έναν τρόπο δημιουργικό συνθέτει τις δύο αυτές έννοιες και τις αλλοιώνει τοποθετώντας τες σε νέο φως: η συνείδηση είναι βέβαια και γι' αυτόν γνώση και αυτογνωσία, που περιλαμβάνει "έλεγχον", δεν πηγάζει όμως από τον άνθρωπο και τις νοητικές του ικανότητες, αλλά από την κρίση του Θεού. Ο άνθρωπος γνωρίζει μόνο γιατί γνωρίζεται από τον Θεό. Κάτοπτρο αυτής της συνειδήσεως είναι ο Χριστός και οι σχέσεις του ανθρώπου μέσα στο σώμα του Χριστού, στην Εκκλησία. Έτσι φθάνει να πη ο Παύλος το πρωτότυπο αυτό, ότι η συνείδηση του ανθρώπου αξιολογείται ουσιαστικά, πραγματώνεται όχι από τον ίδιο ούτε απλώς από τον θεό, αλλά από τους άλλους, μέσα στην κοινότητα της Εκκλησίας (βλ. π.χ. Α΄ Κορ. 8, 7 13· Β΄ Κορ. 5, 11, και ιδιαίτερα Α΄ Κορ. 10, 29). Έτσι η όλη γνωσιολογία μεταφέρεται στον χώρο της αγάπης (Α΄ Κορ. 8,2 3) και η αγάπη από "πρακτική" και "συναισθηματική" κατηγορία γίνεται γνωσιολογική έννοια. Με τον τρόπο αυτό η ελληνική σκέψη δεν απορρίπτεται: πρόκειται και πάλι για μια "συνείδηση" με γνωσιολογικό και κριτικό περιεχόμενο, που επιτρέπει τη χρήση του όρου και για τους εθνικούς (με την έννοια πού βρίσκουμε στην επιστολή προς Ρωμαίους 2, 15). Υφίσταται όμως μια βασική αλλοίωση που της αφαιρεί την ανθρωποκεντρικότητα και κάθε δυνατότητα αυτονομίας, που θα μπορούσε να της προσδώση πραγματικά και της προσέδωσε η ελληνική σκέψη. Της αφαιρεί επίσης κάθε αδιέξοδο και αρνητικότητα, που θα μπορούσε να της προσδώση η εβραϊκή αντίληψη περί θείας κρίσεως. Διαμορφωμένη στο πρόσωπο του Χριστού και στην κοινωνία του Αγίου Πνεύματος, δηλαδή της χριστιανικής κοινότητος, η "συνείδηση" αποκτά κάτι το λυτρωτικό που βρίσκεται στην αγάπη.

Γενικά όλοι οι ανθρωπολογικοί οροί, όπως οι συναφείς μεταξύ τους σώμα σαρξ νους πνεύμα κλπ., υφίστανται παρόμοιες αλλοιώσεις στη σκέψη του Αποστόλου. Ο άνθρωπος δεν ορίζεται πια από αυτό που είναι καθαυτός, από την ουσία του (την υλική ή την πνευματική), αλλά από τη σχέση του με τον Θεό και με τους άλλους. Πρόκειται για μια αλλοίωση της όλης Οντολογίας που, όπως θα δούμε αργότερα, διαδραματίζει βασικό ρόλο στη φιλοσοφία των Πατέρων της Εκκλησίας. Μια τέτοια αλλοίωση επιτρέπει στον Παύλο να χρησιμοποιή ελληνικά ανθρωπολογικά σχήματα, όπως οι αντιθέσεις "σαρξ πνεύμα" κλπ., χωρίς να δέχεται ή να δημιουργή με αυτό τον τρόπο οντικές κατηγορίες και δυαλιστικά σχήματα (νεο)πλατωνικής ή άλλης φύσεως. Έτσι μια έννοια, όπως το "σώμα", γίνεται γι' αυτόν το "σκήνος" από το οποίο "ευδοκούμεν μάλλον εκδημήσαι... και ενδημήσαι προς Κύριον" κάτι πού τόσο εύκολα μπορεί να παρεξηγηθή νεοπλατωνικά αλλά συγχρόνως και η πιο ιερή και θετική οντολογική κατηγορία, το νήμα του Χριστού, της Εκκλησίας, της Ευχαριστίας, του κάθε πιστού, δηλαδή ο όρος που εκφράζει όχι μόνο την αδιαίρετη ακεραιότητα του ανθρώπου, αλλά και την αιώνια ζωή και σωτηρία του.

Η διεργασία αυτή που υφίσταται η ελληνική "σοφία" στη σκέψη του Παύλου επεκτείνεται ουσιαστικά σε όλη τη θεολογία του και είναι ανάλογη προς εκείνη που πραγματοποιείται γενικά στις πρώτες χριστιανικές κοινότητες.

Γ. Η ΑΛΛΗΛΟΠΕΡΙΧΩΡΗΣΗ Εκχριστιανισμός του ελληνισμού και εξελληνισμός του χριστιανισμού

Ο 2ος αι. ήταν κρίσιμος για τις σχέσεις Ελληνισμού και Χριστιανισμού. Είχε γίνει πια σαφές ότι η ιστορική πορεία του Χριστιανισμού ήταν δεμένη οριστικά με τον Ελληνισμό. Ο δεσμός όμως αυτός δεν ήταν χωρίς κινδύνους για τον Χριστιανισμό. Ο πιο μεγάλος κίνδυνος ήταν να εξελληνισθή τόσο πολύ ο Χριστιανισμός, ώστε να αποτελέση ουσιαστικά ένα παρακλάδι, μιαν "αίρεση" του Ελληνισμού. Στις αιρέσεις ο κίνδυνος αυτός δεν αποφεύχθηκε. Κοσμοθεωριακά στοιχεία του Ελληνισμού αντικατέστησαν βασικές θέσεις του Χριστιανισμού με αποτέλεσμα να αλλάξη ριζικά ο χαρακτήρας του τελευταίου. Στην περίπτωση των Απολογητών η αντικατάσταση αυτή ήταν μόνο μερική. Χάρη στην εκλεκτικότητα των χριστιανών αυτών στοχαστών, πολλές από τις βασικές κοσμοθεωριακές θέσεις του Ελληνισμού δεν βρήκαν τον δρόμο τους στον Χριστιανισμό. Οι Απολογητές επέμεναν στη διατήρηση βασικών άρθρων της πίστεως της Εκκλησίας και απέρριπταν κάθε ελληνική διδασκαλία πού ήταν αντίθετη σ' αυτά. Αλλά η ελληνική σκέψη δεν ήταν κάτι που μπορούσε να περιορισθή σε συγκεκριμένα "θέματα" ή άρθρα πίστεως. Διαπερνούσε τα πάντα και αποτελούσε σε τελευταία ανάλυση υπόθεση μεθοδολογίας, αφορούσε δηλαδή στη στάση που παίρνει ο άνθρωπος γενικά απέναντι στον κόσμο και στους θεούς. Και στο σημείο αυτό, όπως είδαμε, οι Απολογητές, στην προσπάθεια τους να εναρμονίσουν τον Χριστιανισμό με την ελληνική φιλοσοφία, άφησαν τον Ελληνισμό να διαπεράση τη χριστιανική στάση απέναντι στον κόσμο κατά ένα τρόπο επικίνδυνο. Το φαινόμενο αυτό το ονομάσαμε ήπιο εξελληνισμό του Χριστιανισμού. Οι Απολογητές δεν ήταν οι ίδιοι αιρετικοί και αυτό χάρη στην εκλεκτικότητα τους. Έριξαν όμως τα σπέρματα τρομερών αιρέσεων που ταλαιπώρησαν την Εκκλησία στον 3ο και τον 4ο αι.

Ο τρόπος, με τον όποιο αντιμετώπισε ή Εκκλησία τόσο τις πρώτες αιρέσεις που εξετάσαμε όσο και αυτές που προέκυψαν αργότερα από τον "ήπιο εξελληνισμό" του Χριστιανισμού από τους Απολογητές, συνδέεται ουσιαστικά με το όλο πρόβλημα της σχέσεως Ελληνισμού και Χριστιανισμού τον 2ο αι. Παράλληλα με την κίνηση τόσο του ακραίου όσο και του ήπιου εξελληνισμού του Χριστιανισμού, για τους οποίους αναφέραμε παραπάνω, αναπτυσσόταν τον 2ο αι. και μια αντίστροφη πορεία στη σχέση Ελληνισμού και Χριστιανισμού. Ήταν η προσπάθεια του Χριστιανισμού να κατακτήση αυτός ουσιαστικά τον Ελληνισμό, να γίνη δηλαδή ένας εκχριστιανισμός του Ελληνισμού όχι στην επιφάνεια αλλά στην ουσία.

Το ενδιαφέρον στην ιστορία της εποχής που εξετάζουμε είναι ότι εκείνοι που έκαναν την πρώτη αυτή προσπάθεια εκχριστιανισμού του Ελληνισμού ήταν οι ίδιοι Έλληνες. Αυτό σημαίνει ότι ο εκχριστιανισμός αυτός δεν ήταν μια άρνηση του Ελληνισμού. Ήταν μια μεταμόρφωση, στην οποία τα βασικά ερωτήματα και ενδιαφέροντα του ελληνικού πνεύματος ικανοποιήθηκαν με απαντήσεις που δεν ήταν πια "ελληνικές". Έτσι η μεγάλη αυτή μεταμόρφωση απέδειξε ότι ο Χριστιανισμός μπόρεσε να κάνη μια βαθιά διάκριση ανάμεσα στα ερωτήματα και στις απαντήσεις του ελληνικού πολιτισμού. Γιατί υπήρχαν πραγματικά ερωτήματα όχι μόνο βέβαια διανοητικά, αλλά κυρίως υπαρξιακά που μόνον οι Έλληνες με τον τρόπο της σκέψεώς τους ήταν σε θέση να προβάλουν. Μερικά από αυτά, όπως το κοσμολογικό, το Οντολογικό κλπ. Αλλά ακριβώς το ότι τέτοια ερωτήματα και αγωνίες τυπικά, και αποκλειστικά, ελληνικές, βρήκαν ικανοποίηση σε μια κοσμοθεωρία που στη βάση της την ιουδαϊκή δεν έθετε ποτέ τέτοιου είδους ερωτήματα, αυτό ακριβώς είναι το θαύμα που επιτέλεσαν οι Έλληνες Πατέρες. Το θαύμα αυτό, που απαιτούσε δημιουργική σκέψη σπάνια, ολοκληρώθηκε βέβαια και έδειξε το μεγαλείο του τον 4ο αι., στη "χρυσή" αυτή περίοδο των Πατέρων της Εκκλησίας. Αλλά η αρχή του, χωρίς την οποία ποτέ δεν θα υπήρχε η "χρυσή" εκείνη περίοδος, βρίσκεται στον 2ο αι.

Συμπεράσματα

Ο Χριστιανισμός έκανε πλήρη χρήση του ελληνικού πολιτισμού στα μέσα της εκφράσεώς του. Πήρε από τον Ελληνισμό τη γλώσσα και τις μορφές εκφράσεως, όπως όλοι οι κάτοικοι της ελληνορωμαϊκής οικουμένης στα χρόνια αυτά, χωρίς όμως να επιδοθή στην καλλιέργεια των ελληνικών γραμμάτων. Η Ομιλητική και το κήρυγμα μόνο προς το τέλος του 2ου αι., και αυτό πολύ δειλά, αρχίζουν να καλλιεργούνται με βάση τα ελληνικά πρότυπα. Η υμνογραφία δεν παρουσιάζει και αυτή ανάπτυξη σε σημείο που να θεωρηθή συμβολή στην εξέλιξη της ελληνικής φιλολογίας. Μόνον η ελληνική πολιτική ζωή φαίνεται να έχη κάποια σχέση με την οργάνωση της Εκκλησίας. Εκείνο όμως που έχει καίρια σημασία στη σχέση Ελληνισμού και Χριστιανισμού στα χρόνια αυτά είναι η συνάντηση δύο κοσμοθεωριών και η γέννηση από τη συνάντηση αυτή ενός νέου κόσμου. Από το πρίσμα αυτό προπαντός είδαμε την ιστορική εξέλιξη του Χριστιανισμού στον χώρο του Ελληνισμού, γιατί αυτό κυρίως έκρινε και κρίνει και σήμερα ακόμη την ιστορική πορεία του Ελληνισμού.

Η συνάντηση Ελληνισμού και Χριστιανισμού στο επίπεδο της κοσμοθεωρίας δημιούργησε συγκρούσεις, αλληλοεπιδράσεις, αλλά και ιστορικής σημασίας μεταμορφώσεις τόσο στον Ελληνισμό όσο και στον Χριστιανισμό. Ο Χριστιανισμός, έχοντας τις ιστορικές καταβολές του στον Ιουδαϊσμό, έφερε μαζί του μια θεώρηση του κόσμου που επικράτησε να την λέμε βιβλική. Σύμφωνα με τη θεώρηση, αυτή ο κόσμος δεν είναι αυθυπόστατος, ούτε αυτεξήγητος. Για να τον κατανοήσης και να ζήσης σωστά σ' αυτόν, πρέπει να πας πίσω από αυτόν, να προϋποθέτης ένα ον εντελώς ελεύθερο από τον κόσμο, τον Θεό, ο οποίος δεν ερμηνεύεται από τον κόσμο, αλλά ερμηνεύει αυτός ως προϋπόθεση τον κόσμο. Τόσο ελεύθερος είναι ο Θεός αυτός από τον κόσμο, ώστε η ελευθερία Του, η θέληση και η ενέργειά Του να δημιουργούν όντα. Οτιδήποτε δηλαδή μπορεί να λεχθή ότι υπάρχει είναι αποτέλεσμα της ελευθερίας και των επεμβάσεων του ελευθέρου αυτού Όντος στον χώρο και στον χρόνο. Έτσι η βιβλική σκέψη έφθασε στο σημείο να βλέπη τα πάντα από τη σκοπιά της Ιστορίας. Το ρήμα "είναι" στη βιβλική (την εβραϊκή) γλώσσα δεν αντιστοιχεί παρά στο "δραν", "συμβαίνειν" κλπ.

Μιά τέτοια νοοτροπία ήταν φυσικό να συναντήση δυσκολίες στον ελληνικό χώρο. Όχι γιατί η ελληνική σκέψη ήταν "άθεη" κάθε άλλο. Από την κλασική ακόμη εποχή οι Έλληνες καλούσαν τη φιλοσοφία τους "θεολογία", ενώ στα χρόνια που εξετάσαμε εδώ είχαν καλλιεργήσει ακόμη περισσότερο τις θεολογικές πλευρές της σκέψεώς τους. Αλλά ο θεός των Ελλήνων ήταν πάντοτε δεμένος με τον κόσμο. Ουσιαστικά δεν ήταν αυτός η προϋπόθεση που ερμηνεύει τον κόσμο, αλλά το συμπέρασμα, στο οποίο φθάνουμε εξετάζοντας τον κόσμο (Πλάτων). Και όταν ακόμη ο Θεός δημιουργή τον κόσμο από τη θέλησή του, όπως στον "Τίμαιο" του Πλάτωνος, τον δημιουργεί από ύλη πού προϋπάρχει. Είναι ήδη γνωστό πως δημιουργός σημαίνει στην ουσία διακοσμητής. Είναι αδιανόητο για τον αρχαίο Έλληνα να προϋποθέσης ένα Θεό που δεν δεσμεύεται από το Είναι. Το Είναι είναι η προϋπόθεση της δράσεως και της ελευθερίας όχι το αντίστροφο που υποδηλώνει η βιβλική νοοτροπία. Πρώτα υπάρχεις και ύστερα δρας ελεύθερα. Η ελευθερία που αυθαιρετεί απέναντι του κόσμου και της αρμονίας του είναι ύβρις που τιμωρείται ακριβά. Αυτό διδάσκει με συνέπεια η αρχαία τραγωδία.

Το πρόβλημα λοιπόν που δημιούργησε η είσοδος του Χριστιανισμού στον χώρο του Ελληνισμού ήταν βαθύτατο. Ήταν πρόβλημα ερμηνείας. Για να καταλάβη ένας Έλληνας, σύμφωνα με όσα είπαμε παραπάνω, το κήρυγμα περί Χριστού, έπρεπε πρώτα να θέση το ερώτημα: τι είναι ο Χριστός. Για τον Ιουδαίο που γινόταν Χριστιανός τέτοιο ερώτημα ή δεν υπήρχε ή έπαιρνε την απάντησή του από την Ιστορία: ο Χριστός αντιπροσωπεύει μια ορισμένη επέμβαση και πράξη του Θεού στον Κόσμο αυτό είναι το Είναι του, δηλαδή μια θεία πράξη και συνεπώς ο Θεός ο ίδιος. Έτσι το πρόβλημα της ερμηνείας μεταβαλλόταν σε θέμα αλλαγής νοοτροπίας. Ο Έλληνας έπρεπε να μάθη να σκέπτεται ιστορικά και να ανάγη το Είναι στην ελευθερία, να αναστρέψη δηλαδή την κοσμοθεωρία του. Αλλά το πρόβλημα είχε και την αντίθετη πλευρά. Με το να θέτη το ερώτημα περί Χριστού περί κόσμου οντολογικά και όχι ιστορικά (με το να ερωτά δηλαδή τι είναι ο Χριστός ή κάποιο ον) ο Έλληνας υποχρέωνε τους κήρυκες του Χριστιανισμού να βρουν τρόπους να εκφράσουν την πίστη τους με οντολογικές κατηγορίες, χωρίς όμως να δεχθούν την ελληνική νοοτροπία, όπως την περιγράψαμε παραπάνω (χωρίς δηλαδή να δεσμεύσουν τον Θεό και την ελευθερία στην οντολογία). Εδώ ακριβώς αρχίζει η μεγάλη δυσκολία, αλλά και η μεγάλη δυνατότητα. Εδώ γεννιέται ο εκχριστιανισμένος Ελληνισμός.

Στην ιστορική αναδρομή πού κάμαμε, είδαμε τις αποτυχίες και τις επιτυχίες του Χριστιανισμού στο μεγάλο αυτό θέμα. Πολλοί χριστιανοί στοχαστές, στη συνάντηση αυτή των δύο κοσμοθεωριών, έκλιναν ολοκληρωτικά ή μερικά προς την πλευρά της ελληνικής κοσμοθεωρίας. Άλλοι όμως μετέτρεψαν τον κίνδυνο σε δυνατότητα. Παρέμειναν Έλληνες επιμένοντες να ρωτούν για το Είναι του κόσμου, του Χριστού και του Θεού· αλλά και βιβλικοί με το να ανάγουν το Είναι του κόσμου στην ελευθερία και να κρίνουν την ύπαρξη του κόσμου με το κριτήριο της Ιστορίας, και των εσχάτων. Και έτσι έγινε το θαύμα. Για πρώτη φορά στην Ιστορία ο Ελληνισμός έμαθε να ταυτίζη το Είναι με την ελευθερία και με την πράξη και να κάνη την προσωπική σχέση και την αγάπη όχι αποτέλεσμα του Είναι αλλά ταυτόσημη με αυτό. Συγχρόνως έμαθε και ο κόσμος όλος ότι οι δύο πολιτισμοί που επί αιώνες αντιμάχονταν αλλήλους, ο ΑνατολικόςΣυριακός και ο Ελληνικός, και που υποχρεώθηκαν να ζήσουν κάτω από την ίδια στέγη στις ελληνιστικές και ρωμαϊκές πραγματικότητες της Ιστορίας, μπορούσαν πια ελεύθερα και σαν αποτέλεσμα μιας βαθιάς εσωτερικής συνθετικής διεργασίας να ζουν ως ένας άνθρωπος. Το "ουκ ένι Έλλην και Ιουδαίος" που διεκήρυξε ο Παύλος δεν ήταν εύκολο να γίνη ιστορική πραγματικότητα. Σήμαινε μια βαθύτατη αλλαγή στην Ιστορία, της οποίας δημιουργοί ήταν οι Έλληνες Πατέρες. Η δημιουργική συνάντηση Ελληνισμού και Χριστιανισμού στα πρόσωπα των πρώτων Πατέρων της Εκκλησίας έκρινε έτσι οριστικά και ευεργετικά την πορεία όχι μόνο της ελληνικής αλλά και της Παγκόσμιας Ιστορίας.